Ons schooljaar is al 2 weken oud, sommige collega’s beginnen vandaag met hun schooljaar. Wie weet heb je, net als ik, een nieuwe groep kinderen in de klas. Niet alleen moet jij de kinderen leren kennen, de kinderen moeten ook aan elkaar wennen. Een nieuw schooljaar begint daarom vaak met groepsvormende activiteiten. Alles wordt weer even opgefrist; hoe moest je ook al weer te werk gaan als je gaat plakken, hoeveel kinderen mogen er in de bouwhoek en wat moet ik doen als ik naar de wc moet? Voor sommige kinderen is alles helemaal nieuw, zij moeten alles nog leren.

Een nieuw schooljaar - groepsregels - Lespakket

Bij ons op school is het gebruikelijk om met de klas omgangsregels op te stellen. Met de kinderen stel je een aantal regels vast, waar iedereen zich aan moet houden. In de bovenbouw werkt dit heel goed, bij de kleuters kon ik hier eigenlijk nooit een goede werkvorm voor vinden. Bovendien denk ik dat je nooit alles dicht kunt timmeren met regels, je wilt juist een houding bij kinderen creëren waardoor ze zich automatisch gedragen ‘zoals het hoort’.

Vorig jaar kwam ik een bericht tegen van Juf Henrike over stoeien. Ze legde uit hoe ze dit deed (met kleuters) en welke regels ze opstelde zodat het goed verliep. Een belangrijke regel was: we willen elkaar geen pijn doen. Als het toch gebeurt, dan zeg je sorry tegen elkaar. Ik was enthousiast, en ging ook met mijn groep 3 eens stoeien. We stelden als regel op: we willen elkaar geen pijn doen, maar als het toch gebeurt, dan zorgen we voor elkaar. Dit werkte zó goed, dat we die regel ook in de klas gingen gebruiken.

Dit schooljaar heb ik kleuters, en in de eerste schooldagen gebruikte ik af en toe de regel al. In de tweede schoolweek schreef ik de regel op een groot vel papier (en zijdelings deden we nog een lesje zin-woord). We schreven er allemaal onze naam bij (kon ik meteen zien wie dat nog niet kon). Dit is onze regel, en dit is genoeg.

Er zit namelijk precies wat ik zoek: een juiste houding. We willen elkaar geen pijn doen. Niet: we doen elkaar geen pijn. Want soms gebeurt dat wel eens. Onze regel zegt dat we het eigenlijk niet willen, omdat het niet leuk is. Als je elkaar geen pijn wil doen, dan doe je voorzichtig. Dan ga je niet slaan als je boos bent. Dan ga je niet schelden, want ja, dat doet ook pijn.

Als het toch gebeurt, want we zijn ook maar mensen, dan zorgen we voor elkaar. Als iemand een keer boos is en toch slaat, als je beiden een botsing hebt, als je iemand per ongeluk pijn doet, dan zorg je voor elkaar. Als je ziet dat iemand zich pijn gedaan heeft, dan zorg je voor elkaar. Ook al was het niet jouw schuld!

Hoe zorg je voor elkaar? Dat is nog best lastig! Sorry zeggen is namelijk niet altijd voldoende. Als het niet expres ging, moet je dan sorry zeggen? En als jij je ook pijn gedaan hebt, wat doe je dan? Dat heb je niet zo 123 uitgelegd aan kinderen, dat duurt een tijdje. Je geeft zelf het goede voorbeeld, je modelt, je bespreekt de momenten die goed gegaan zijn, je complimenteert. Je legt uit dat alleen sorry niet altijd voldoende is, dan is de pijn niet over. Je legt uit dat de kinderen altijd mogen komen als ze het zelf niet op kunnen lossen.

Het geeft een fijne sfeer in de klas. Het vastleggen van de regel op papier zorgt ook nog eens voor een visuele ondersteuning. Een jongetje in onze klas zei al: als iemand het vergeten is, dan wijs je gewoon naar de regel. Leren en ontwikkelen begint met een fijne sfeer in de klas. Een nieuw schooljaar is begonnen!

In het project dat ik schreef bij de boeken van Agent en Boef is veel ruimte voor het bespreken van de regels. Boef doet alles fout en Agent heeft een beetje hulp nodig. Aan welke regels moet Boef (en dus ook de kinderen!) zich houden?

>>> Bekijk dit project bij Kleuteruniversiteit <<<

Stel jij regels op met de kinderen? Hoe doe je dat?

Lees ook: het thema Tikipi (voor de start van het schooljaar), de eerste schoolweek (de voorbereiding) en de eerste schoolweek (de uitvoering)