Techniek moet deel uitmaken van het onderwijs, het is opgenomen in de kerndoelen. Maar eigenlijk is techniek met kleuters helemaal geen grote opgave, het gaat vanzelf! In het artikel van vandaag leg ik je uit waarom techniek zo goed bij kleuters past, en hoe je dat dan inzet. Welke activiteiten doe je, welke boeken kun je gebruiken, welke vragen stel je? Ik denk dat het belangrijkste wat wij een kind kunnen leren niet taal of rekenen is, maar problemen oplossen. Dat is precies wat je doet bij techniek met kleuters!

7x Techniek met kleuters - JufBianca

1. Waarom techniek heel goed past bij kleuters

Als ik denk aan techniek, dan denk ik aan:

  • Experimenteren
  • Uitvinden
  • Ontdekken
  • Onderzoeken

Dat zijn eigenlijk dingen die kleuters van zichzelf al doen. Geef ze een bak met materialen, zonder dat je er een opdracht bij geeft, en de kinderen gaan uit zichzelf al onderzoeken. Ze vinden een buis, gooien aan de ene kant een knikker erin en die komt er aan de andere kant weer uit. Verwondering. Dus eigenlijk past dat heel erg goed bij kleuters.

Het is zo ‘des kinds’, ‘des kleuters’, om te spelen, te ontdekken en nieuwe dingen te leren. Als volwassenen denken we soms dat we alles al weten over een bepaald onderwerp. Een kleuter leert iets nieuws als vanzelf. Die ziet iets en bedenkt er iets bij. “Zou dit kunnen?” Die probeert het uit. Die stelt zijn idee bij als het toch niet helemaal werkt. Als je de buis namelijk niet schuin houdt en je probeert er een knikker doorheen te rollen, dan gebeurt er niks. Dus eigenlijk is het idee achter techniekonderwijs, het experimenteren, het uitvinden en het ontdekken. Het is wat dat betreft op het kleuterlijf geschreven.

2. Tussendoelen

Wat staat er bij de tussendoelen over techniek onderwijs bij kleuters? Ik was verbaasd. Er staat onder het kopje techniek: ‘De kinderen leren oplossingen voor technische problemen te ontwerpen, deze uit te voeren en te evalueren.’ Dat is heel breed en dat is dan opgedeeld in kleinere stukjes om daar een leerlijn van te maken.

Onder het kopje ‘constructies’ staat dit: toren, berenbed, paasmandje, parkeergarage. En zo worden er nog meer voorbeelden genoemd. Er worden materialen beschreven, maar geen vaardigheden. Het lijkt erop dat je, als je de materialen in je klas hebt, tegen de inspecteur kunt zeggen: “Kijk, wij doen aan techniek.”

Dan begint het met ‘Technische inzichten”:

  • Stapelen
  • In verband leggen
  • Stabiliteit
  • Evenwicht
  • Stevigheid

Kijk daar kan ik wat mee. Dan denk ik aan mijn bouwhoek bijvoorbeeld. Maar het blijft vaag. Dan moet je nog wel bedenken hoe je van die genoemde materialen, bijvoorbeeld kosteloos materiaal, tot een goede techniekles komt.

Het doel: leerlingen leren een oplossing voor een technisch probleem te ontwerpen, dus

  1. er is een probleem
  2. we gaan erover nadenken. “Wat is het probleem precies?” “Wat zouden we kunnen bedenken als oplossing?”
  3. we gaan het uitvoeren. We gaan die oplossing proberen of het werkt.
  4. We komen tot een oplossing van het probleem

3. Niet alleen maar proefjes doen

Je moet het niet alleen maar doen en de kinderen ernaar laten kijken. Je moet niet alleen maar een sloophoek neerzetten en gaan slopen. Je moet niet alleen maar de kinderen iets laten bouwen of maken van Lasy. Dat is nog geen techniekles, want daarin mis je: nadenken, voorspellen, visualiseren, verwonderen, redeneren en verwoorden. Als je alleen een bak met K’nex neer zou zetten en de kinderen daarmee laat werken, dan zullen ze misschien uit zichzelf wel problemen tegen komen en die ook misschien wel zelf oplossen, maar probleemoplossend denken is toch nog wel een aparte vaardigheid.

Ik merk het zelf met mijn eigen kinderen, maar ook bij ons in de klas, dat de kinderen heel snel geneigd zijn te denken: “Juf, ik heb een probleem.” Dan zeg ik letterlijk: “Dat is een probleem. Wat is de oplossing?”, om vervolgens de bal dus weer aan hen terug te kaatsen.

Natuurlijk help ik ze op weg als ze er zelf niet uitkomen.

  • Zou je hieraan kunnen denken?
  • Heb je daar al eens aan gedacht?
  • Heb je zoiets eerder al eens meegemaakt?
  • Wat deed je toen?

Dus ik ben wel degene die het wiel laat draaien, maar uiteindelijk moet het kind het uit zichzelf kunnen. Alleen maar iets maken, iets slopen of die proefjes doen is nog niet die technische les. Je zult ook die kinderen moeten laten nadenken, laten voorspellen:

  • Wat denk jij dat er gaat gebeuren?
  • Waarom denk je dat?
  • Heb je weleens eerder zoiets meegemaakt en wat zag je toen?

Dan gaan we het nu eens doen:

  • Wat zie je dan?
  • Wat zie je gebeuren?
  • Waarom denk je dat dat zo gebeurt?

Dat zijn wezenlijke onderdelen van je techniek les. Probeer daarbij ook eens te kijken welke problemen kinderen tegenkomen en hoe ze die dan oplossen.

4. De techniek koffers van juf Evy

Juf Evy werkt in de eerste kleuterklas in België. Zij heeft de techniekkoffers ontwikkeld voor haar kleuters, en ze beschreven voor JufBianca.nl. Een techniekkoffer is eigenijk een bak met materialen binnen een bepaald thema. Bijvoorbeeld allerlei materialen op het gebied van magnetisme. Ze laat de kinderen daar vrij mee experimenteren. Ik vind dat bij kleuters altijd het vrije experimenteren eerst hoort te komen. Want wie weet waar die kinderen mee komen! Wie zijn wij om daar meteen een opdracht aan te verbinden, een volwassen opdracht bedacht door een volwassene, als zij misschien zelf heel zinnige opdrachten bedenken?

Dus die techniekkoffers zijn echt bedoeld om neer te zetten en om de kinderen er mee te laten werken en dan toe te kijken.

  • Observeer
  • Sluit aan bij wat de kinderen doen
  • Verwoord wat ze doen / verwoord wat je ziet wat er gebeurt.
  • Denk hardop: “Ik vraag me af wat er zou gebeuren als…”

Door dat te doen heb je niet eens altijd een opdracht nodig of hoef je niet alles in een opdracht-vorm te gieten. Je hoeft niet alles in de grote kring te doen, laat de kinderen daar lekker zelf mee werken.

Ingrid den Hollander poste in Kleuterwereld een filmpje. Ze heeft magneten gekocht: 24 stuks voor 1€ bij de Action. Je ziet in het filmpje wat de kinderen doen. Ze lopen rond en ze proberen overal of die magneet ergens op blijft plakken. Dat is het eerste. Als je dat de kinderen laat doen ga je vervolgens vragen: “Waarom blijft het daar wel op plakken en daar niet? Hoe kan dat?” Het plakt niet op glas. (Tip: zoek op het woord ‘magneten’ om het filmpje in Kleuterwereld terug te vinden)

Ik vond het zo leuk om te zien en zo simpel. Je begint dus met het vrije experimenteren en vervolgens ga je er dieper op in, vervolgens ga je dus kijken: “Hij plakt niet hieraan, hij plakt wel daaraan. Waarom is dat? Hoe kan dat?” Dan gaan de kinderen erover nadenken hoe dat zou kunnen, hoe dat zo is. Vervolgens leren ze daar iets van.

5. Een probleem oplossen vanuit een verhaal

Misschien hebben jullie wel gehoord van het project van Henrike van den Hurck: ‘Een gat in mijn emmer’ Dat is het probleem in het boek van Ingrid en Dieter Schubert, want beer heeft een emmer en er zit een gat in. Super groot probleem, want hij kan geen water meer halen en water was nodig voor de plantjes die slap hangen. De kinderen kunnen daar dan over nadenken. “Hoe ga je dat probleem oplossen?”

Een gat in mijn emmer - Ingrid en Dieter Schubert - project van juf Henrike - Kleuteruniversiteit

Zo heb ik in de klas het boek ‘Franky’ voorgelezen en Franky heeft ook een probleem. Want niemand gelooft hem als hij zegt dat robots echt bestaan en dat ze van een andere planeet komen. Dus hij bouwt zelf een robot. Die robot heeft vervolgens ook een probleem, want hij wil terug naar zijn eigen planeet. Gelukkig wordt hij opgehaald.

Franky - techniek met kleuters - JufBianca

Alleen het idee al, dat je zelf een robot kunt bouwen. Het jongetje is gek van robots. Dat zagen de kinderen ook wel, want zijn héle kamer staat vol met robots. Dit is gewoon een heel leuk boek om over robots gaan werken. En natuurlijk ga je niet de kinderen alleen maar robots laten verven, maar je gaat ook praten over:

  • Waar worden robots voor gebruikt?
  • Wat is dan handig aan een robot?
  • Moet hij dan wielen hebben of juist benen en waarom?
  • Een stofzuiger is toch ook een soort robot? Die heeft wieltjes. Wat is daar handig aan, wat is daar niet handig aan? Het is handig als die door de kamer moet rollen, maar het is niet handig als het de trap op moet. Dat is een probleem, “Hoe kunnen we dat oplossen?

Nog een voorbeeld: ‘Pim Piloot’. Pim Piloot vliegt in allerlei verschillende soorten vliegtuigen. Nou is dit alleen al voer voor een techniekles. Maar weten jullie waarom een vliegtuig zo (schuin naar boven) opstijgt en waarom een helikopter zo (recht naar boven) opstijgt? Ik heb mijn kinderen zelf een keer, tijdens de vakantie, helikoptertjes laten maken van papier. Dat kun je heel eenvoudig doen. Laat ze vervolgens van een hoogte naar beneden gooien. Dan gaan ze echt draaien!

Pim Piloot - techniek met kleuters - JufBianca

Hier heb je er nog één: ‘Jantje en het helikoptertje’. Het gaat over een jongetje, die vindt een schroefje en met dat schroefje krijgt hij een idee. “Een roestig oud schroefje, een schroefje dat je niet zo vaak meer ziet. Op weg naar huis denkt hij diep na. Wat zou hij met het schroefje kunnen doen? Wat zou hij er allemaal mee kunnen maken?” Uiteindelijk vindt hij op zijn werkbank een tandwieltje en dan krijgt hij het idee, dat hij een helikopter wil maken.

Jantje en het helikoptertje - techniek met kleuters - JufBianca

6. Technische activiteiten vinden op Pinterest

Zoek dan op ‘STEM’ ‘Activities’. STEM is de afkorting voor Science Technology Engineering and Math. Je vindt dan super veel activiteiten die te maken hebben met techniek, maar ook met ruimtelijk inzicht. Sommige mensen hebben zelfs de afkorting STEM aangepast in STEAM en die hebben de A van Art toegevoegd. Soms staan er alleen maar proefjes, maar probeer daar dan meer uit te halen door de kinderen te laten verwoorden wat ze zien en te vragen: “Wat is het probleem?” en “Waarom is dit een oplossing?”, “Waar zou je het voor kunnen gebruiken?”.

Volg het bord School: Techniek van Bianca Oldenbeuving op Pinterest.

7. Informatieve boeken

Dan heb ik natuurlijk nog de informatieve boeken. Bijvoorbeeld ‘De Astronaut’ en daarbij de WilleWete boeken ‘Sterren en planeten’, ‘De zon, aarde en maan’. Ik heb bij het boek ‘Sterren en planeten’ een plusproject geschreven voor Kleuteruniversiteit. Een project met plusactiviteiten voor de slimmerds.

Sterren en planeten - Willewete - techniek met kleuters - JufBianca

Één van de activiteiten: In het boek staat een stukje over de maan en waarom je er niet kunt leven. “En juf wou zo graag op de maan wonen.” Dat is een probleem. Ik wil zo graag op de maan wonen, maar het kan niet. Hoe kunnen we er voor zorgen dat juf toch op de maan kan wonen. Daar kunnen de kinderen over na denken.

  • Er is bijvoorbeeld geen zuurstof. Wat als we daar naar een hele grote bubbel met zuurstof neerzetten.
  • Er kan niks groeien in de grond. Dan nemen we een zakje potgrond mee en wat zaadjes.

De zon aarde en maan - techniek met kleuters - JufBianca

Ik heb nog een ‘WilleWete’, dat komt gewoon omdat ik de serie zo superleuk vind. Dit is er één over Romeinen. Ook de Romeinen liepen natuurlijk tegen heel veel problemen aan. Er komt er binnen kort ook nog één uit over Grieken die hetzelfde hadden. Die ook ontzettend veel problemen hadden en hebben opgelost, dus dat is wel leuk om te bespreken met de kinderen.

Romeinen - Willewete - techniek met kleuters - JufBianca

Nog een onderwerp. Ik heb de boeken in de kast staan en er gewoon wat uitgetrokken. Dit Clavis boek heet ‘meer over het Weer’. Dit is een andere serie van Clavis, niet specifiek over… Deze serie heet wondere wereld. Hij gaat over allerlei dingen zoals windstilte, wind, luchtballonnen.

Lees ook: Bruggen bouwen van Duplo

Let er voor de lol eens op, volgende week als je weer op school bent: Hoe de kinderen omgaan met problemen. Lossen ze het überhaupt op of denken ze: “Juhuf, er is een probleem.” Nogmaals, mijn reactie is: “Dat is een probleem en wat is de oplossing?” Zo flauw ben ik, want de kinderen moeten dus zelf de oplossing verzinnen. Sommige kinderen vinden dat heel eng, want ze hebben misschien wel ouders die graag de dingen voor hen regelen en zijn niet gewend zelf oplossingen te mogen bedenken en vooral ook uit te voeren. Ik geef ze het vertrouwen: Ik heb liever dat jij zelf een oplossing bedenkt. Ik heb liever dat jij tien keer een verkeerde oplossing bedenkt en dan vervolgens één keer een goede.

Zo was er laatst een meisje dat iets van de muur moest halen wat aan een haakje hing. Ze kon er niet bij. Dat is een probleem. Wat is de oplossing? Andere kinderen wilden meteen helpen: “O, zal ik het even doen?” Die waren natuurlijk groter. Ik zei: “Nee wacht, ze gaat zelf een oplossing bedenken.” Ze keek wat om zich heen. Er stond een hondenmand, voor de leeshoek. Daar probeerde ze op te staan, maar dat lukte niet zo goed. Ik was ook bang dat die hondenmand om zou kiepen, maar… haar oplossing. Vervolgens had ze bedacht dat ze in de vensterbank kon klimmen. Vanuit de vensterbank kon ze dan bij het haakje en dat heeft ze gedaan. Ik heb ook gezegd tegen de anderen kinderen: “Als je zelf een oplossing bedacht hebt, dan is dat de beste oplossing.”