Fijne motoriek: hoe leer je een kind knippen?
Knippen is een dagelijkse handeling, zeker in een kleuterklas waar veel geknutseld wordt. Het is een wezenlijk onderdeel van de ontwikkeling van de fijne motoriek. Regelmatig raden we ouders aan ook voor thuis een schaar te kopen, zodat kinderen (beter) leren knippen. Maar wat kun je nog meer doen als blijkt dat een kind (nog) niet kan knippen?
Materiaal
Zorg in ieder geval voor goede scharen, zowel links- als rechtshandig. Niets is zo frustrerend als een schaar die het papier dubbel klapt in plaats van knipt! Een scherpe schaar met stompe punten heeft de voorkeur, omdat daarmee andere kinderen niet geprikt kunnen worden. Er bestaan scharen met dubbele gaten, zodat je als leerkracht met het kind mee kunt knippen.
Ook het te knippen materiaal is van belang. Papier, niet te dun maar ook zeker niet te dik, knipt goed, karton is moeilijker te knippen. Laat ook eens een rol klei knippen met een plastic schaar, of laat rietjes in kleine stukjes knippen en rijg er een ketting van!
Vooraf
Voor het knippen is het belangrijk dat het kind beschikt over kracht in de handen. Bovendien moet de hand open en dicht gaan om de schaar te bedienen. Om dit te oefenen kan er ook zonder schaar gewerkt worden. Denk bijvoorbeeld aan: was ophangen met een wasknijper, doelen raken met een waterpistool of plantenspuit, een knoflookpers geven bij de speelklei, kleine dingetjes op laten pakken met een grote plastic pincet en spelen met knijpfiguurtjes.
Kinderen die nog niet goed kunnen knippen, behalen misschien wel succes als ze het papier mogen scheuren. Zo leren ze ook met twee handen samen te werken, en kunnen ze toch mee doen met de werkjes van de rest van de klas.
Oefenen
Als het kind de basishandeling van het openen en sluiten van de schaar onder de knie heeft, kan het doelgericht oefenen. Laat een strook papier of vlechtstrook in kleine stukjes knippen, en daarmee een kleurplaat met grote vormen opvullen. Of maak er een mozaïek van. Plak een vlechtstrook vol met stickers, met ruimte er tussen, en laat het kind tussen de stickers door knippen. Geef een groen stuk papier en laat daar knipjes in maken, dit wordt gras.
TIP: wil jij veel meer leren over de juiste opbouw van het knippen, bijpassende oefeningen en de aanwijzingen die je kunt geven als kinderen leren knippen? En ben je daarnaast OOK geïnteresseerd in hetzelfde, maar dan voor vouwen, plakken, prikken, scheuren en andere technieken met papier? Neem dan eens een kijkje bij mijn online cursus!
Aanwijzingen
De schaar wordt als volgt vast gehouden: het kind steekt een duim in het ene ‘oog’, een middelvinger in het andere, de wijsvinger stuurt de schaar tijdens het knippen. Juf Anneke stuurde me onderstaande foto, die ze uitgeprint en gelamineerd voor de kinderen klaar heeft liggen als geheugensteuntje.
Tijdens het knippen blijft de duim van de kniphand omhoog wijzen, de andere hand houdt het papier stil. Als het knippen in rechte lijnen goed gaat, kan de andere hand gaan sturen, en kunnen er gebogen lijnen geknipt worden. De elleboog van de kniparm blijft dichtbij het lichaam, de stuurarm draait het papier waar nodig.
Als het kind de overstap gaat maken van enkele knipjes naar knippen over een lijn, leer het dan dat de schaar nooit helemaal gesloten wordt. De schaar is als de snavel van een hongerig vogeltje, het papier is het eten. De snavel/schaar gaat helemaal open, en daarna net niet helemaal dicht. Dit voorkomt hakkelige randen tijdens het knippen, en zorgt voor een vloeiende lijn.
Heb jij nog aanvullingen op dit bericht? Hoe leer jij kinderen knippen?
Neem ook eens een kijkje op mijn Pinterest bord met ideeën voor fijne motoriek!
j.vegter
Als het kind de overstap gaat maken van enkele knipjes naar knippen over een lijn, leer het dan dat de schaar nooit helemaal gesloten wordt. Voor sommige kinderen is dit erg moeilijk. Een handige tip: beplak bv met plakband (of neem isolatietape of pleisters, dat is al dik) de ogen van de schaar (op de plek waar ze tegen elkaar komen) zo dik dat de ogen niet meer tegen elkaar aan kunnen komen. Dan blijft de schaar net een beetje open zodat de kinderen zonder moeite door kunnen blijven knippen.
Kris Vermeulen
Ik vergekijk de schaar vaak met de mond van een krokodil die in het papier hapt ( bij stroken in stukken knippen).Lk leer hen soms ook de strook met hun linkerhand ( bij rechtshandigen)dicht bij hun rechterhand te plaatsen bij het vasthouden van de strook.Dat geeft wat meer stevigheid bij het knippen.Ze ondervinden dan dat het papier minder doorbuigt( het bevordert stabiliteit en controle)
Ik ben geen voorstander om te vroeg een schaartje aan te bieden.Meestal zijn de handjes en gewrichten dan nog onvoldoende ontwikkeld en levert de inspanning, focus en wilskracht enkel maar frustratie op met als gevolg dat het kindje gaat compenseren door een gemakkelijkere oplossing te bedenken waardoor het wel lukt: hun rechter handje linksom, ondersteboven draaien waardoor ze meer kracht kunnen zetten met hun duim .Wanneer deze methode door het kind verwerft wordt, is het natuurlijk moeilijker om die houding ” af” te leren en de gestandariseerde knipmethode aan te leren.
De pré fase is daarom van zeer groot belang: de senso-motoriek!
Annet Vandenhecke
Wij gebruiken op school een meeknipschaar:
http://www.educo.nl/kantoor-en-creatief-materiaal/scharen/meeknipschaar.html
handig!
Inge
Er bestaan duo-scharen, zodat het kind samen met jou, ervaart hoe de knipbeweging gaat. Samen oefenen is ervaren, opmerkelijk te zien dat als hij de beweging begrijpt het kind dit heel makkelijk zelf kan!
Ans
Er bestaan duo of meeknipscharen met 4 ogen, waar het kind en jij samen mee knippen. Er bestaan ook veerscharen, die open staan en alleen maar dicht gedaan hoeven worden. Sommige kantoorboekhandels verkopen deze ook, anders even googlen.
http://www.pomnijmegen.nl/uploads/images/revalidatietechniek/Leren/schaar1.jpg
Dan is er ook nog een knipprogramma, wat tips geeft en oefeningen op volgorde van moeilijkheid.
http://www.eduvip.nl/cms/files/Knip-uitleg-boekje.pdf
Succes!
Joke
Wij gebruiken op school schartjes met een soort veertje dat je wel of niet actief kan maken, door het veertje gaat het schaartje steeds vanzelf weer open na een knip.
Kitty
Het is ook belangrijk dat kinderen het papier vastpakken met hun duim aan de bovenkant (ik heb het over de ‘stuurhand’). Heel vaak pakken de kinderen het papier andersom vast en dan kunnen ze haast niet sturen.
Mijn geheugensteuntje voor een goede kniphouding is dan ook: allebei je duimen naar boven!
Sandra
Wij hebben sinds kort, naast de standaard kleuter scharen, de kleine schaartjes van de action in de klas liggen. De kinderen mogen kiezen welke ze willen en het blijkt dat alle kinderen voor deze kleine van de action gaan. Het knippen gaat hier echt veel beter mee, want bij de kleuter scharen zijn de gaten waar de vingers in gaan veel groter en schieten ze er weleens uit. Zeker de kinderen die nog niet zo goed kunnen knippen. Ook kunnen ze bij de grotere scharen vaak de schaar niet helemaal open krijgen, puur omdat hun handen nog niet groot genoeg zijn. Bij de scharen van de action is dit geen probleem. Wij zijn dus erg blij met onze nieuwe kleine schaartjes.
Sandra
Zijn dat deze schaartjes bij Action die je bedoelt?
https://www.action.com/nl-nl/p/schaar-dierenprint/
Martha
Wij gebruiken een schaartje dat te koop is bij Credu.nl
Dit schaartje heeft een veertje dat in- of uitgeschakeld kan worden. Ook heeft het een groot en een klein oog om de vingers door heen te steken. Kinderen leren hier meteen goed mee te knippen en kunnen het daarna snel met een gewone kinderschaar.
Hanneke
In mijn klas heb ik een variëteit aan schaartjes. Links- en rechtshandig. Mét en zonder puntig uiteinde. Mét en zonder het beschreven veertje, zodat de schaar alleen dicht gedaan hoeft en daarna vanzelf weer opengaat. Binnenkort heb ik die ook voor linkshandige kinderen! Ieder kind kiest zelf dát schaartje dat het het prettigst vindt.
Overigens heeft het kind op de foto bovenaan dit artikel de schaar niet goed vast. De wijsvinger hoort voor het onderste gat, dan kun je beter sturen. Dat staat in het artikel ook zo beschreven.
Knippen kinderen thuis eigenlijk wel? Wat is jullie ervaring?
Els
Ik teken een gezichtje (ogen en mond) met een stift op de nagel van de duim van de kleuters. Dit is meneertje / mevrouwtje Knip. Hij/zij wil graag kijken waar de kleuter knipt. Zo houden de kleuters de schaar goed vast (duim naar boven) en draaien ze hun hand niet om met de duim naar beneden.
Marion
De Olifu kri kra kreaschaar klein is een fantastische kleuterschaar. Knipt goed en is klein. Blijft scherp.