Fijne motoriek voor kleuters: 6 tips!

Een goede fijne motoriek is belangrijk voor een kind, niet alleen op school maar ook bij alledaagse bezigheden zoals brood smeren, aankleden en veters strikken. Als de motorische ontwikkeling in de vingers, hand en pols achterblijft, kan het kind problemen ondervinden bij bijvoorbeeld het leren schrijven. Het is dus van belang kleuters hierin goed te observeren en hen veel in contact te laten komen met fijn motorische oefeningen. Eerder beschreef ik al 5 stoere, niet alledaagse oefeningen die de fijne motoriek stimuleren. Vandaag wil ik 6 tips geven voor het aanbod van fijne motoriek in de (kleuter)klas.

1. Zet een motoriek-bak in je klas

Marion van der Burght reageerde op het vorige bericht: Ik heb een motoriek-bak in de klas. Daar zit o.a. in: tolletjes, een zwaailint, een opgeblazen ballon, knikkers (ook heel leuk om met blote tenen i.p.v. de handen in een hoge bak te laten doen. Goed voor het evenwicht), een jakobsladder, jenga spel, een houten slang die je bij de staart moet pakken om te laten bewegen, bierviltjes (op de rand van de tafel leggen, iets over laten hangen, eronder tikken, het omdraaiende bierviltje vangen voordat het op de grond valt), geduldspelletje (kleine balletjes in gaatjes krijgen door beweging), en potjes waar de deksels op en af geschroefd kunnen worden.

Wil jij ook zo’n bak in de klas, schakel dan de ouders in! Ze zullen vast met plezier hun kasten uitpluizen en ‘prulletjes’ langs brengen die je goed kunt gebruiken. Denk ook aan wasknijpers, stress balletjes, dominostenen en spaar-figuurtjes van supermarkten.

2. Experimenteren, geen opdrachten uitvoeren

Laat de kinderen vooral veel exploreren, spelen met de materialen zonder een echte opdracht. Dwing ze ook niet een bepaald materiaal te gebruiken, laat de keuze vrij. Je kunt een kind dat altijd hetzelfde kiest wel stimuleren eens een andere opdracht met dit materiaal te doen, of uitnodigen tot iets anders. Maar het vrij spelen met fijn motorische materialen levert het meeste resultaat op. Vooral als kinderen al negatieve ervaringen hebben opgedaan met fijne motoriek, is het belangrijk ze ongedwongen te laten spelen. Al spelende hebben ze zelf niet eens in de gaten dat ze zich ontwikkelen!

3. Vier elementen

Het oefenen van de fijne motoriek houdt meer dan alleen de pengreep of het inoefenen van schrijfpatronen. Hou bij de keuze van materialen en activiteiten altijd rekening met de 4 elementen van fijne motoriek: ruimtelijke oriëntatie, oog-hand-coördinatie, opponeren (duim/pincetgreep) en vinger-hand-polsmotoriek. Het plaatsen van een blokje op een ander blokje, en zo een toren bouwen, is net zo belangrijk voor de ontwikkeling van de fijne motoriek als het juist hanteren van een potlood.

4. Liever vaak en kort dan weinig en lang

Als je echt een verschil wilt maken in de fijne motoriek, besteed hier dan liefst elke dag aandacht aan! Als je kiest voor een motoriek-bak, zet die dan bijvoorbeeld bij het fruit eten in, of elke middag in de kring. Maak een verzameling van hand- en vingerversjes, en leer er elke week eentje aan. Tijdens de ‘dode momenten’ kunnen deze versjes herhaald worden.

5. Sla twee vliegen in één klap

Bedenk reken- en taalactiviteiten die ook de fijne motoriek behandelen. Een voorbeeld hiervan zijn de zogenaamde knijperkaarten, waarbij een knijper op de juiste plek op een kaart geknepen moet worden. Zo werk je aan meerdere doelen tegelijk, en wordt het gemakkelijker fijne motoriek in de alledaagse bezigheden te stimuleren en oefenen.

6. Resultaten meten

Als je écht wilt weten of het oefenen in je klas effect heeft, neem je aan het begin van de oefenperiode een test af bij één, meerdere of alle kind(eren). Vraag bij je IB-er om zo’n test, breng de fijne motoriek in kaart en meet aan het einde van de oefenperiode wat het resultaat is. Kijk in de test hoeveel weken je in acht moet nemen om ontwikkeling te meten. Als er geen periode beschreven staat, of als je een zelfgemaakte test afneemt, neem dan in ieder geval 6 tot 8 weken de tijd voor het oefenen. Een zelfgemaakte test beslaat de 4 eerder genoemde elementen.

Heb jij een motoriek-bak in de klas? Heb jij nog een andere tip voor het ontwikkelen van de fijne motoriek?