Misschien heb je er wel eens van gehoord: SmartGames. Als jullie een kist voor slimme kleuters op school hebben, is de kans groot dat je ook enkele van deze spellen hebt staan. In dit artikel leg ik uit hoe je de SmartGames inzet en hoe je ze kunt koppelen aan je thema. Bovendien heb ik een formulier gemaakt, waarop je de vorderingen van de kinderen bij kunt houden. Niet alleen handig voor jezelf, maar ook voor de kinderen!

Smartgames - en hoe je ze inzet bij je thema - Juf Bianca

SmartGames – wat zijn het?

SmartGames is een merknaam, het bedrijf brengt diverse logische denkspellen op de markt. Bij de spellen zit vaak een opdrachtenboekje, met opdrachten die opklimmen in moeilijkheidsgraad. Sommige spellen richten zich op jonge kinderen, maar eigenlijk blijven de spellen lang uitdagend (ook voor volwassenen!).

Voor slimme kleuters

Het is niet toevallig dat de SmartGames vaak in de kisten voor slimme kleuters gestopt worden. Enkele redenen hiervoor zijn: de spellen zijn alleen te spelen (handig als je maar één slimme kleuter hebt), de spellen zijn eenvoudig uit te leggen (handig als je weinig tijd hebt om een kind te begeleiden, het kind kan zelfstandig spelen) en de spellen zijn uitdagend (de kinderen oefenen hun meta cognitieve vaardigheden: het leren leren).

Maar pas op! Met een stapeltje SmartGames in je klas ben je niet ‘klaar’ met je slimme kleuter. De voordelen die hierboven genoemd zijn, kunnen ook meteen nadelen zijn. Zonder begeleiding zul je zien dat een kind de handdoek al snel in de ring gooit: zodra de opdrachten moeilijker worden, is het voor een kind moeilijker om ‘succes’ te behalen. En ook het slimme kind wil graag samenwerken, niets is vervelender dan in je eentje een puzzel te moeten maken, terwijl je juist plannen had om iets gaafs te bouwen in de bouwhoek met je vrienden…

Hoe kun je SmartGames gebruiken in de klas

Een korte klassikale uitleg, waarbij je het spel introduceert en de gebruiksregels uitlegt, is handig. De spellen zijn niet specifiek gemaakt voor het onderwijs, en zitten niet in stevige dozen. Hoe haal je het spel uit de verpakking en hoe berg je het weer netjes op als je klaar bent?

Wat is de bedoeling van het spel? Leg even kort uit hoe het spel precies werkt. Als de kinderen vaker een SmartGame gedaan hebben, weten ze hoe ze met het opdrachtenboekje kunnen werken. Het duurt ook niet lang voor de kinderen doorhebben dat de oplossing steeds op de achterkant van de opdracht staat… Het is erg verleidelijk om daar even te spieken als je het niet meer weet! Kunnen de kinderen zich echt niet beheersen? Scan de opdrachten dan in en geef die, in plaats van het opdrachtenboekje. Het nadeel is dan natuurlijk wel dat de kinderen vast kunnen lopen en niet verder kunnen omdat ze de oplossing niet weten.

En dan nog iets: je geeft een klassikale uitleg omdat IEDEREEN met het spel mag spelen. Hier zijn verschillende meningen over, maar mijn mening is dat iedereen toegang moet hebben tot deze spellen. Dit zegt namelijk twee dingen: het slimme kind is niet speciaal, en je hoeft niet heel goed te kunnen rekenen (schrijven, lezen, etc) om goed te kunnen denken. Bovendien: samen is niet alleen leuker, maar ook makkelijker! Van samenwerken leren kinderen een heleboel. En je zult zien dat soms het praktisch ingestelde kind net even een andere blik heeft dan het kind dat veel ‘in het hoofd zit’. Van elkaar leren is fijn en werkte alle kanten op!

Je kunt echter wel van de slimme kleuter vragen elke week enkele opdrachten als ‘moet-werkje’ te maken. Leg dan eerst uit wat het doel is, je kunt gerust uitleggen wat meta cognitieve vaardigheden zijn en waarom iedereen die nodig heeft. En ja, soms zijn de opdrachten stom en vervelend, maar (zoals ik altijd zei tegen de kinderen): Moeilijk is leuk. Hiermee bedoel ik dat je alleen iets kunt leren als het moeilijk is, als je het niet in één keer kunt. Dat is niet (altijd) wat het slimme kind gewend is, maar het MOET wel.

Tip: Verderop vind je informatie over het formulier dat je kunt gebruiken voor de kinderen die met deze spellen moeten werken.

Werken met thema’s

Als je werkt met thema’s komt zo’n SmartGame soms wel een beetje uit de lucht vallen. Gelukkig is het niet moeilijk de spelletjes aan te passen aan het thema. Zo was ik een project aan het schrijven bij het boek Kleine blauwe truck (één van de boeken uit de prentenboeken top 10), en bedacht ik me dat dit prachtig aansluit bij het spel Trucky. Het boek gaat over een blauwe truck die op de boerderij werkt. De grote gele truck is niet erg aardig tegen hem, maar als hij vast komt te zitten in de modder, heeft hij toch hulp nodig van de kleine blauwe truck. Gelukkig heeft de kleine blauwe truck veel vrienden (de boerderijdieren) die hém wel willen helpen. Samen krijgen ze de grote gele truck weer los.

Tip: mocht je nog een boek zoeken om uit te werken voor het project boerderij: dit boek is erg geschikt, zeker voor jonge kinderen! Het project dat ik schreef bevat ook een bijpassend lied, gemaakt door Liesbeth van den Berg.

In samenwerking met de Rolf groep mocht ik Trucky eens uitproberen. Het spel bevat 3 trucks met lege laadbak en diverse puzzelstukken. De opdracht is steeds: vul de laadbak van de truck zo dat er geen enkel stuk uitsteekt. In het opdrachtenboekje staat welke truck je nodig hebt en welke puzzelstukken je moet gebruiken. Onze eigen kleuter kende het spel van school en ging er enthousiast mee aan de slag. Onze andere zoon zit in groep 4 en pakte het spontaan toen hij samen met een vriendje aan het spelen was. Leuk om te zien hoe de kinderen dan samen kunnen werken! Zelfs onze dochter van 10 vindt het een leuk spel, wat goed aangeeft dat de spellen aantrekkelijk kunnen blijven naarmate kinderen ouder worden. Mijn advies is wel om te variëren met de spellen: laat het niet het hele jaar in de klas staan, maar probeer bij elk thema een ander spel in te zetten.

Smartgames - en hoe je ze inzet bij je thema - Trucky

Mijn conclusie: Een mooi stevig spel, dat zeker goed gebruikt kan worden in de klas. Niet alleen bij het thema ‘de boerderij’ (in combinatie met het boek Kleine blauwe truck), maar ook bijvoorbeeld bij het thema verkeer!

Ook in andere thema’s kun je SmartGames inzetten, ik geef je enkele voorbeelden:

  • Dinosaurussen – Bij dit spel moeten de kinderen stukken op het spelbord plaatsen, om de dino’s te redden
  • SprookjesRoodkapje is een spel dat geschikt is voor jonge kinderen. Ze moeten Roodkapje naar het huisje van grootmoeder leiden. Maar pas op voor de wolf! Er is ook een variant met de Drie kleine biggetjes (ook leuk in het thema wonen)
  • Kastelen – Bij het spel Camelot junior willen de ridder en de prinses graag bij elkaar komen, maar hoe? De kinderen zetten de kasteelstukken zó neer, dat de figuren er overheen kunnen lopen. Een ander spel, in hetzelfde thema, maar dan voor wat jongere kinderen, is Castle Logix
  • Vormen en kleuren – Ik ben zelf fan van dit spel, Colour Code. De kinderen moeten eerst een figuur analyseren, en vervolgens met verschillende stukken hetzelfde figuur maken. Best pittig! Ook leuk bij het thema kunst (en dan kijken naar abstracte kunstwerken).
  • Politie – In Road Block moeten de kinderen zorgen dat de autodief in de rode auto niet kan ontsnappen. Er zijn puzzelstukken (zoals Tetris) met politiewagens erop. Die moeten op het spelbord gepuzzeld worden. Pittig spel! (leuk in combinatie met een project als De lekker lange agent of Agent en Boef)

Welke SmartGame is populair bij jou in de klas? En lukt het jou de spellen goed in te zetten, ook voor de slimme kleuters?

Nog enkele tips

Van veel SmartGames zijn ook apps te verkrijgen, Meester Sander vertelt je er meer over op zijn website.

Smartgames - en hoe je ze inzet bij je thema - JufBianca

Op Youtube kun je vaak de spellen even bekijken, voor je besluit ze te kopen. Hier vind je de commercials van enkele spellen in het Nederlands. Maar als je zoekt op SmartGame en de naam van het spel, zie je soms ook video’s van mensen die het spel uitproberen. Zo kun je van tevoren zien of het spel bij de kinderen past.
Om de vorderingen van kinderen inzichtelijk te maken, voor jezelf, maar ook voor het kind, kun je een formulier gebruiken. Na elke opdracht kan het kind een kruisje zetten, of een smiley (hoe vond je het gaan) of een stempel. Ook kun je de datum erbij (laten) zetten.

Ik heb een formulier gemaakt met 48 opgaven (zoals bij Trucky), maar je kunt er ook vrij eenvoudig zelf eentje maken. Wil je dit formulier graag ontvangen? Laat dan onderaan het bericht je gegevens achter en het formulier komt vanzelf naar je toe!

Edit: Inmiddels heb ik de formulieren in een word-bestand gezet, zodat je zelf het aantal opdrachten en de bijbehorende kleuren kunt aangeven!