De werkdruk in het onderwijs is hoog. Ik moet heel eerlijk zeggen dat ik er weinig last van heb. Even afkloppen, natuurlijk, want het staat of valt ook met hoe je zelf in je vel zit. Het is bij mij wel anders geweest, maar nu kan ik mijn werk goed aan. Natuurlijk hebben we de piekbelasting van de rapportgesprekken en de groepsplannen, periodes wanneer het even Gewoon Heel Druk is. Maar werkdruk is meer dan het druk hebben. Als het werk op je schouders drukt, is het tijd om te kijken of je er iets aan kunt veranderen. Vandaag geef ik je 5 tips om efficiënt te werken, en dus je werkdruk te verlagen!

Efficiënt werken - 5 tips om je werkdruk te verlagen - Lespakket

Allereerst moet je je afvragen wat er moet veranderen: het werk, of hoe jij naar het werk kijkt. Als je constant het gevoel hebt dat je je werk niet afkrijgt, is het tijd om aan de bel te trekken. Dit hoef je niet alleen op te lossen! Het kan zijn dat je ook echt teveel werk toegeschoven krijgt, het kan echter ook zijn dat je er zelf voor zorgt dat je teveel hooi op je vork neemt. Ik zal, als iemand die de lat altijd hoog legt, zeker niet zeggen dat deze tips makkelijk te implementeren zijn. Ik hoop dat ze je in ieder geval laten nadenken over je kerntaak en welke taken daar allemaal bij horen.

Doe het NIET

Ha, de eerste tip is meteen de moeilijkste. Als je eerlijk naar je to-do-list kijkt, zijn er vast zaken die niet zo belangrijk zijn. Waarom doe je ze? Moet het? Van wie? Zet alle taken die je nog moet doen eens in onderstaande figuur.

Efficiënt werken - 5 tips om je werkdruk te verlagen - doe dit niet - Juf Bianca

Je ziet hier direct al welke dingen je dus NIET moet doen, en we kunnen er vast allemaal wel wat opnoemen. Soms is het die ene collega die na schooltijd langs komt voor een praatje (en soms niet!), soms is het een vergadering (soms niet!). Het schrijven van rapporten is iets dat nu eenmaal moet, maar je kunt je afvragen in hoeverre het noodzakelijk is die week ook een flitsende weektaak voor te bereiden.

De eerste tip is dus: ga op zoek naar de (misschien wel dagelijkse) taken die je eigenlijk niet zou moeten doen, en zoek manieren om eronder uit te komen. Doe je deur dicht na schooltijd, zodat je in de klas ongestoord kunt werken. Overleg met je directeur in hoeverre je aanwezigheid bij die vergadering gewenst is.

Doe het niet ZELF

Dan blijven er taken over die nu eenmaal gedaan moeten worden, om wat voor reden dan ook. Je weet dat ze gedaan moeten worden, maar… ze kosten zoveel tijd. Of ze zijn niet dringend, maar je vindt ze zelf wel belangrijk. Je zou dan kunnen proberen om iemand anders te vinden die de taak voor je kan doen. Je kunt bijvoorbeeld denken aan het uploaden van foto’s voor de website, of het regelen van vervoer voor een uitje. Door te delegeren leg je de verantwoordelijkheid even aan de kant.

De tweede tip is dus: delegeren. Vraag bijvoorbeeld een klassenouder je bij bepaalde taken te helpen, of vraag per taak welke ouder daarbij wil helpen. Je kunt er ook voor kiezen om taken te verdelen onder collega’s, waardoor jullie niet allemaal alle taken dragen. De één zorgt voor een goed ingevuld thema-formulier, de ander richt de themahoek in en een derde regelt een boekencollectie bij de bibliotheek.

Doe het SAMEN met de kinderen

Ik hoor collega’s wel eens zuchten dat ze het zo lastig vinden om om half 4 bij een vergadering te zijn, als om kwart over 3 de kinderen vrij zijn. Dan moeten ze hun lokaal nog aan kant maken, en de dag afronden. Ik zal je vertellen hoe ik dat met mijn kleuters doe. Als ik weet dat ik ’s middags een vergadering of oudergesprekken heb, laat ik de kinderen na het werken éxtra goed opruimen. Als ze vervolgens de jassen halen, laat ik ze alvast de stoelen op de tafel zetten. Ik zorg dat ze ruim op tijd klaar zitten, en zet nog even een educatief filmpje op. (tip: die filmpjes heb ik per thema verzameld op Pinterest, dus ik weet waar ik ze kan vinden) Nu heb ik nog even tijd om wat in de map te schrijven, of alvast wat te pakken voor de vergadering.

En ik voel me niet schuldig!

Dat is het belangrijkste: ik weet dat de kinderen educatief bezig gehouden worden, binnen het thema. Het past binnen mij beredeneerde aanbod. Ben ik fan van televisie kijken? Nee. Maar ook thuis gebruik ik de televisie wel eens als oppas, als ik zelf iets dringends te doen heb. Is het ideaal? Nee. Is het nodig? Om mijn werk goed te kunnen doen, wel!

Kijk eens goed naar welke taken je uitvoert. Zijn er taken die je samen met de kinderen zou kunnen doen? De stoelen op de tafel zetten moet bij ons elke dag gebeuren, zodat de schoonmaker kan stofzuigen. Het kost enkele minuten na schooltijd, maar soms zijn die minuten kostbaar. Ben jij na schooltijd bezig met het opruimen van je lokaal? Ook kleuters kunnen goed opruimen, als je ze het maar leert! En laten we eerlijk zijn: ook die vaardigheden zijn belangrijk om te leren, dus schroom je niet als je hen laat opruimen in onderwijstijd!

Loop langs je bureau

Aan het einde van de werkdag begin je aan je administratie. Men wil graag zien wat jij gezien hebt in de groep. Wat heb je gedaan, en wat hebben de kinderen ervan opgepikt? Deze informatie heb je nodig om je beredeneerde aanbod voor de volgende dag/week op te stellen. (ik hou me hier even buiten de discussie van het nut van deze administratie. Het moet gewoon, klaar) Als je net als ik bent, heb je tijdens de werkdag enorm veel mooie dingen gezien in de ontwikkeling van de kinderen. Je hebt ook elke keer gedacht: dit moet ik straks even opschrijven! Maar aan het einde van je dag?

Precies, dan ben je alles weer vergeten.

De oplossing hiervoor is simpel: loop tijdens het werken af en toe bij je bureau langs, en schrijf alvast kort op wat je kwijt wil. Welke vorm je hiervoor kiest, maakt niet zoveel uit. Zorg er wel voor dat je geen dubbel werk doet, en dat je niet na schooltijd alsnog bezig bent je aantekeningen van die dag te verwerken tot een leesbaar verslag. Maak bijvoorbeeld een formulier met de namen van alle kinderen erop, waarachter je ruimte hebt om te schrijven. Nog een belangrijke: spreek met de kinderen af dat ze niet naar je toe mogen komen als je aan je bureau zit. Zo heb je even tijd om je gedachten op papier te zetten, en kun je daarna weer verder met je loopronde.

Wanneer stop je?

Als we willen, zouden we volgens mij wel 24 uur per dag met ons werk bezig kunnen zijn. Er is genoeg te doen! Maar dat is natuurlijk niet realistisch en zeker niet wenselijk. Als je aan het einde van de werkdag vaak een onbevredigd gevoel heb, doe dan dit:

Spreek met jezelf een eindtijd af. Op die tijd STOP je, wat je ook aan het doen bent. Je pakt je spullen, en gaat naar huis.

Moeilijk! Ik weet er alles van. Deze heb ik geleerd sinds ik zelf kinderen heb, en ik thuis net zo hard nodig ben als op school. Die eindtijd kies je niet altijd zelf (het eten moet gekookt worden, of de kinderen moeten opgehaald worden van de opvang). Het moeilijkste is: er een bevredigd gevoel bij hebben. Ga daarvoor na wat je WEL gedaan hebt die dag, en bedenk je dat dat goed genoeg is. Echt. Het is goed genoeg. Worden de kinderen er minder van als je deze taak niet afmaakt? Nee, hè?

Hier zitten we onszelf in de weg. WIJ vinden de taken belangrijk en dringend. Onze kerntaak is het onderwijs aan kinderen. De taken die direct met hen te maken hebben, zijn het belangrijkst. Hoe verder ze van de kinderen af staan, hoe minder belangrijk ze voelen. Natuurlijk zijn er taken die je gewoon moet doen, omdat het nu eenmaal bij je taak hoort. Maar jij bent ook maar een mens, en je kunt niet alles. Dus: pak je spullen, zeg dat je werk KLAAR is, en ga naar huis. Morgen is er weer een dag!

Heb jij nog tips om efficiënter te werken? Heb jij last van een (te) hoge werkdruk? Wat doe je er aan?