Ken jij een kind dat zo heerlijk met beide handen in de verf roert? Dat niet weg te slaan is bij de zand-/watertafel? Dat bij het handen wassen uren bezig blijft met grote hoeveelheden zeep? Wist jij dat zo’n kind met een belangrijk deel van zijn ontwikkeling bezig is? Vandaag wil ik wat meer vertellen over sensomotoriek: WAT is het, WAAROM is het zo belangrijk deze ontwikkeling te stimuleren en HOE doe je dat?

Het belang van sensomotoriek - Juf Bianca

Wat is sensomotoriek?

Sensomotoriek is een samentrekking van sensoriek en motoriek. Sensoriek wil zeggen: het opdoen van prikkels met de zintuigen, horen, ruiken, voelen, proeven en zien. Motoriek wil zeggen: het vermogen te kunnen bewegen. Deze twee vaardigheden samen zorgen er bijvoorbeeld voor dat je een bal kunt vangen: je ziet de bal aankomen, je steekt je armen uit en vangt de bal.

Iedereen weet dat jonge kinderen vaak dingen in hun mond stoppen. Ze zijn dan bezig de kenmerken van een voorwerp te verkennen: is het hard, zacht, warm, koud, glad, ruw, etc. Later ervaren ze dat ook met hun handen, en kunnen ze ook zien dat iets van metaal is. Die informatie wordt dan gekoppeld aan de eerdere ervaringen (metaal is hard en koud) en zo kan het kind zich voorstellen hoe iets voelt, proeft, en hoe het klinkt als je het laat vallen.

Waarom is een goede sensomotorische ontwikkeling belangrijk?

De sensomotorische ontwikkeling is erg belangrijk voor de totale ontwikkeling van kinderen. Door (senso)motoriek leren kinderen hun eigen lichaam kennen, en via hun eigen lichaam de wereld om hen heen. Een verstoorde (senso)motorische ontwikkeling kan ook problemen in de taal-, rekenontwikkeling en sociale ontwikkeling hebben.

Als kinderen onvoldoende kans krijgen hun sensomotoriek te ontwikkelen, bijvoorbeeld doordat ze niet genoeg buiten spelen of te weinig verschillende materialen tot hun beschikking hebben gehad, kunnen er zich problemen voordoen. Bij problemen met de (senso)motoriek kan de hulp van een motorisch remedial teacher (MRT) of fysiotherapeut ingeschakeld worden.

Wat kan ik doen om de sensomotoriek te stimuleren?

In sommige kleuterklassen is een zand- en/of watertafel te vinden. Helaas is dit steeds minder gebruikelijk, door ruimtegebrek, doordat kinderen niet precies weten hoe ze met deze hoek om moeten gaan, of doordat het belang van deze tafels onvoldoende bekend is. Als je in de klas een zand- of watertafel wilt realiseren, kun je ook eens denken aan een grote bak met zand of water. Zo hoef je niet een dure tafel aan te schaffen, maar kun je kinderen toch met zand en water laten spelen. Een zogenaamde bedbox, een plastic doos die onder het bed geschoven kan worden, heeft een ideale maat: hij is laag, meerdere kinderen kunnen er omheen staan (als je hem op een tafel zet) of zitten.

Natuurlijk denk je bij de vulling van de tafel of doos als eerste aan zand en water. Het is belangrijk de kinderen eerst regels aan te leren voor het gebruik van deze hoek. Een beetje knoeien is niet erg, als het bij het spel hoort en niet expres gebeurt. Leer kinderen hoe ze de hoek weer netjes krijgen met behulp van een veger en blik en een dweil. Spreek met de kinderen af dat ze, als ze zich niet aan de knoei-regel houden, één waarschuwing krijgen. Als het daarna nog een keer gebeurt, worden ze verzocht iets anders te kiezen. Nogmaals: verwacht niet dat er in deze hoek niet geknoeid wordt.

Er zijn nog veel meer ideeën om de zand- en watertafel te vullen. Denk bijvoorbeeld eens aan scheerschuim, piepschuim, zaagsel, vogelzaad etc. Lees hier een bericht speciaal gericht op vullingen voor de zand- en watertafel!

Ook buiten deze hoek kan de sensomotoriek gestimuleerd worden. Laat de kinderen eens vingerverven, werken met papier maché, maak deze klei zelf (omdat die zo heerlijk zacht is en lekker ruikt!). Probeer bij elke activiteit zoveel mogelijk de zintuigen te betrekken. Ruik aan de kerstboom, bak pepernoten met de kinderen, spuit eens scheerschuim op de tafels, scheur papier (dat klinkt zo lekker!). Maak een bak met motorische spelletjes, en zet die op bepaalde tijden in de kring.

Ik hoop dat jullie nu voldoende ideeën hebben om de sensomotorische ontwikkeling bij jonge kinderen te stimuleren. Er zijn vele ideeën om de zand- en watertafel een geweldige input te geven, daarover later meer!

Lees ook eens de berichten die ik schreef over de fijne motoriek.