Wat kunnen kleuters met werkbladen?
Werkbladen zijn in grote getale te vinden op internet, voor elke leeftijdsgroep en voor elk thema en vakgebied. Ook voor kleuters kun je er genoeg vinden, en dat is aan de ene kant goed en aan de andere kant een gevaar! Soms wordt er (ten onrechte) gedacht dat kleuters leren rijmen van een werkblad over rijmen.
Werkbladen zijn niet om te LEREN maar om te CONTROLEREN!
Het doel van een werkblad ligt dus niet in het opdoen van nieuwe kennis. Een werkblad toetst alleen of het kind die kennis al beheerst. Sterker nog: een werkblad toetst op een heel specifieke manier (anders gezegd: het hoeft niet te betekenen dat een kind niet kan rijmen als het fouten maakt in het werkblad over rijmen).
Betekent dit dat werkbladen niet geschikt zijn voor kleuters? Nee hoor, er zijn best redenen om een werkblad in te zetten in een kleutergroep. Ik noem er een paar:
1. Voorbereiding op het schoolse werken
Kleuters werken veel met materialen en driedimensionaal. Het werken in het platte vlak is vaak nieuw voor ze, en deze manier van werken wordt in groep 3 wel vaak gebruikt. Om ze hierop voor te bereiden, is het goed ook al bij de kleuters te werken op het platte vlak. Dit hoeft niet met een werkblad, dit kan ook door het maken van een tekening (waarbij je ook direct de potloodgreep kunt observeren).
2. Planmatig werken
Je maakt een werkblad door bovenaan te beginnen, bij de eerste opdracht. Het werken van links naar rechts en van boven naar beneden, is iets dat met behulp van een werkblad aangeleerd kan worden. Je kunt een kind bij het maken van een werkblad observeren: werkt het planmatig, of gaat het kriskras van de ene opdracht naar de andere? Als je voor het werken instructie hebt gegeven, heeft het kind dit onthouden?
3. Moet-werkje
Hoe gaat het kind om met een werkje dat ‘moet’? In het leven zullen kinderen vaker opdrachten krijgen waar ze eigenlijk niet zo’n zin in hebben. Als je het maken van een werkblad verplicht stelt, kun je zien hoe een kind hierop reageert. Het hangt natuurlijk ook af van de inhoud van het werkblad; is de stof te moeilijk of juist veel te makkelijk? Is de opdracht duidelijk? Tijdens het werken kun je observeren hoe het kind met een moet-werkje om gaat, begint het direct of is het snel afgeleid?
4. Enthousiasme voor het thema
Sommige kinderen vinden werkbladen heel erg leuk om te doen, ze voelen zich al een écht school-kind als ze zo aan het werk zijn. Door de werkbladen zo uit te kiezen dat ze binnen je thema passen én dat ze passen bij de aangeboden stof, kun je deze kinderen tegemoet komen. Leg steeds een aantal werkbladen in de taalhoek, zodat de kinderen ze zelf kunnen pakken. Let er wel op dat de stof die getoetst wordt ook al bekend is bij de kinderen.
Een uitzondering op dit verhaal zijn de speel-werkbladen, waarbij bijvoorbeeld knipvaardigheid geoefend wordt, of waarbij meer creativiteit van kinderen gevraagd wordt. Kijk goed naar de activiteit die van kinderen gevraagd wordt, een kruisje zetten bij het goede plaatje, de juiste hoeveelheid erbij schrijven, een letter omcirkelen, etc. Is het geschikt? Kunnen kinderen er echt mee werken, of zullen ze in 1 minuut klaar zijn?
Tot slot
Ik wil met dit artikel het werken met werkbladen echt niet afkeuren. Het zou alleen goed zijn als men goed nadacht over het doel van het werkblad. Te vaak zie ik nog dat werkbladen ingezet worden omdat ze toevallig over hetzelfde thema gaan als waar op dat moment mee gewerkt wordt. Of er wordt ten onrechte gedacht dat kleuters leren tellen van een werkblad over tellen.
Mijn advies is: werkbladen met mate, zeker in groep 1!
Wat vinden jullie van werkbladen? Gebruiken jullie ze vaak, zo ja, hoe?
Zoals ik al zei, zijn werkbladen overal te vinden op het net. Kijk bijvoorbeeld eens bij Juf Sanne voor werkbladen voor voorbereidend lezen!
Lees ook eens Wat kun je met woordkaarten?
Sanne
Bianca, ik ben het helemaal met je eens. Ik vind het hele goede redenen die je noemt en het is precies hoe ik er ook over denk. Werkbladen als controlerende functie mag, wat mij betreft, absoluut. Er zijn ook andere manieren om te controleren en als je die nou afwisselt met af en toe een werkblad komt het helemaal goed.
mlein
Het is maar wat je een werkblad noemt! Het moet vooral aansluiten bij je aanbod. Welk kind is toe aan een meer schematische manier van leren. Denk bv aan het lezen van plattegronden, bouw voorbeelden, maken van overzichten nav telopdrachten en schematiseren in het spel in de thema hoek…..
willy
Ik ben het hier helemaal mee eens. Een kant-en-klaar mapje werkbladen dat de kinderen in een jaar gemaakt moeten hebben, iets wat je ook ziet liggen in scholen, is iets wat volgens mij niet werkt.
Wij werken met “Kleuterplein”, daarbij hoort voor de kinderen van groep 2 ook een werkboekje. Ik laat daaruit de bladzijden maken die aansluiten met waar ik mee bezig ben, bv. oefeningen met een letter die ook op de lettertafel net aan de orde is geweest. Dan heeft het volgens mij wel zin: het is een extra oefening.
Hanneke
Ha!
Ik doe meestal één werkblad per thema. Nu met groep 0 zijn ze vooral heel simpel, denk aan vier kleuren boven aan en dan het lijntje volgen welke wagon krijgt welke kleur!
Trudy Melzer
Denk niet alleen inhoudelijk werken rond een thema.Maar denk ook eens aan zithouding,potloodhouding, werken op het platte vlak en stil zitten. Veel kleuters zijn hier nog niet aan toe, zeker de jongste.Ik toets zoveel mogelijk spelenderwijs tijdens de a.n.k. momenten.Een werkblad eind groep 2 als voorbereiding op groep 3 prima,maar dan gaat het bij mij niet zozeer om de inhoud maar om kennismaken met………
Bianca Oldenbeuving
Ik ben het met je eens Trudy, het gaat meer om de vorm dan om de inhoud. Die inhoud kunnen kleuters (en misschien zelfs ook kinderen in groep 3!) veel beter op een andere manier tot zich nemen.
Trudy
Ik ben vooral voor lijfelijk ervaren. Voelen, ruiken, proeven, zien, horen, bewegen, ervaren op heel veel verschillende manieren. Ik heb vorig jaar alleen aan het eind van het schooljaar wel eens een boekje voor de kinderen gemaakt. De kinderen voelen zich dan “groot” omdat ze dan al “op groep 3 lijken” en dat lijken ze graag te willen op dat moment….. Bij mij in principe geen werkbladen…. Tenzij…..