6x Schrijven met kleuters
Ja, je leest het goed. Schrijven. Met Kleuters. Waarom zou je dat willen? Misschien moeten we eerst even verduidelijken wat we verstaan onder schrijven. In dit artikel zal het niet gaan over de schrijfmotoriek, de motoriek die nodig is om de letters op de juiste manier te schrijven. Het gaat ook niet om spelling, het juist schrijven van woorden. Vandaag gaat het over het jezelf uiten door middel van schrijven, en hoe je dat met kleuters doet.
Schrijven als expressie hoort bij de wereld die een kleuter ervaart. Ze zien anderen om hen heen schrijven, en ze willen dat nadoen, zoals ze alles na willen doen. Het schrijfonderwijs is opgenomen in de tussendoelen van het SLO (schriftelijk onderwijs).
Op een gegeven moment komt echter ook het besef dat voor ‘echt’ schrijven letters nodig zijn. Letters die het kind nog niet beheerst. Dat kan resulteren in een ‘kan ik niet’ houding, waardoor het kind zich niet meer uit door middel van schrijven. Deze blokkade zal pas veel later, als in groep 3 alle letters geleerd zijn, weer afgebroken worden. Door ook bij de kleuters voldoende gelegenheid te geven tot expressie, kun je deze blokkade voorkomen. Daarom geef ik vandaag 6 voorbeelden van schrijven bij kleuters.
1. Je eigen naam
Vraag kinderen steeds om overal hun eigen naam op te schrijven. Vaak is dat één van de eerste dingen die kinderen kunnen schrijven. Het gaat hierbij niet in eerste instantie om het juist schrijven van de letters, maar vooral om het competent voelen: ik kan mijn eigen naam schrijven. Kinderen die hier zeggen ‘ik kan dat (nog) niet’, kun je vragen in ieder geval de eerste letter te schrijven. Ook kun je ze een naamkaartje geven, zodat ze hun naam kunnen overschrijven.
2. Schrijf bij tekeningen
Vraag de kinderen die een tekening hebben gemaakt eens te dicteren wat je erbij kunt schrijven. Ze zullen waarschijnlijk eerst gaan ‘labelen’: dit is een wolk, dat is een zon, dit ben ik en ik sta naast mijn huis. Je kunt deze woorden bij de tekening schrijven, of het kind stimuleren het zelf te doen. Moeilijker is het wanneer het kind een zin moet dicteren bij de tekening. Dat vraagt veel meer: weten wat een zin is, een korte omschrijving maken, de juiste constructie gebruiken. Je zou dan bijvoorbeeld krijgen: Ik speel in de tuin, het is mooi weer.
3. Schrijf zelf!
Geef het goede voorbeeld, en schrijf zelf ook veel! Schrijf bijvoorbeeld eens, waar de klas bij is, een versje op een groot vel papier. Lees het daarna voor, de kinderen zien: dat wat opgeschreven is kan ook weer gelezen worden. De tekst ligt vast, en er kan nu mee ‘gespeeld’ worden. Wie ziet een lang woord, wie ziet zijn eigen letter? Wie ziet de letter van de week?
Maak ook eens samen een woordveld bij een nieuw thema, schrijf een briefje aan een ouder of een collega. Het gaat er hierbij niet om dat kinderen kunnen lezen wat je schrijft, maar dat ze zien dat die letters en woorden iets betekenen. Juf kan ze lezen, een andere juf ook, en die leest dan precies hetzelfde!
4. Schrijfmaterialen
Zorg ervoor dat er in het lokaal steeds voldoende schrijfmaterialen aanwezig zijn, en wissel hierin af. Te denken valt aan: gelpennen, kleurpotloden, stiften, whitebordmarkers en gelamineerde vellen papier, briefpapier, schrijfbladen, oude agenda’s, kalenders, notitieboekjes, ‘geeltjes’, schoolbordkrijtjes, etc. Door steeds iets nieuws toe te voegen, blijft het spannend, en willen kinderen het graag uitproberen. Vraag hierbij ook hulp aan ouders: wie weet hoeveel spullen zij thuis nog hebben liggen!
5. Betekenisvolle situaties
“Let op kleuters, vandaag gaan we schrijven.” Schrijven hoort bij de wereld die kinderen ontdekken, en dat is ook de manier om het in de kleuterklas in te zetten. Door het creëren van betekenisvolle situaties, hoort schrijven er gewoon bij, en dat is wat je wilt bereiken.
Zet bijvoorbeeld eens een brievenbus in de klas (en op een dag zit er ineens post in!), leg in de huishoek materialen neer om boodschappenlijstjes te kunnen schrijven. Voor het restaurant is een menukaart nodig, voor de winkel een reclamebord, maak eens een kantoor in de klas (zo leuk, met een nep telefoon en een ‘computer’). Laat de kinderen in de Sinterklaasperiode verlanglijstjes ‘schrijven’ (want Sinterklaas snapt het ook als je er een tekening bij maakt!). Probeer ook hierin af te wisselen, zodat het altijd nieuw is en interessant.
6. Maak samen een boek
In de kleuterklas wordt veel voorgelezen uit prentenboeken. Zou het niet eens leuk zijn om zelf een boek te maken? Bedenk samen met de kinderen waar het verhaal over moet gaan, hoe de verhaallijn eruit ziet. De kinderen zorgen voor de prenten (door te tekenen of te knippen en plakken), en samen met de leerkracht wordt de tekst erbij gezet. Als je het boek lamineert, kan het voorgelezen worden, en kunnen de kinderen het ook zelf lezen!
Hoe passen jullie het schrijfonderwijs in bij de kleuters? Hebben jullie tips en voorbeelden voor ons? Laat het ons weten!
No Comments