Mindmappen met kleuters

Het is al weer een tijd geleden dat ik voor het eerst iets las over mindmappen. Ik snapte toen de ‘hype’ niet, want deden we zoiets niet al lange tijd in het onderwijs? Iedereen maakt toch wel eens een woordveld bij de start van een thema? Ik moet eerlijk zeggen: het zou niet in me opgekomen zijn om een mindmap te maken met jonge kinderen, als ik niet het artikel van Rianne Hofma in de Praxisbulletin had gelezen. Daardoor ben ik het gaan uitproberen en wil ik jullie iets vertellen over mindmappen met kleuters!

Wat is een mindmap?

Toen ik afgelopen jaar de kinderen van groep 3 probeerde uit te leggen wat een mindmap is, vertelde ik dat het een soort plattegrond is van je hersenen, of van je gedachten. Centraal staat een onderwerp, en daarom heen vind je allerlei ‘takken‘. Aan die takken zitten weer kleinere takjes, omdat sommige woorden met elkaar te maken hebben. Dingen die bij elkaar horen, hangen aan dezelfde tak.

In je hoofd zitten niet alleen woorden, maar ook plaatjes. Daarom horen op een mindmap ook plaatjes te staan. Door de informatie op een visuele manier te verwerken, blijft het beter zitten in je hoofd. Op een mindmap zet je eerst woorden die je al weet, maar er kunnen ook nieuwe woorden bij komen. Een mindmap maakt het makkelijker de woorden op de juiste manier in je hoofd ‘op te bergen’. Bekijk hier een filmpje waarin een mindmap wordt gemaakt over mindmappen:

Ik had na het bekijken van dit filmpje wel door wat mindmappen is, en hoe het interessant zou kunnen zijn voor mezelf. Maar ik zag nog niet voor me hoe ik dit met kinderen zou kunnen doen. Totdat ik het volgende filmpje zag!

Nu zag ik in hoe dit ook voor kinderen interessant kon zijn! Mijn interesse was gewekt, zou ik dit in mijn onderwijs kunnen gebruiken? Ik besloot, zoals ik wel vaker doe, onze dochter te gebruiken als proefkonijn. Ze zat destijds in groep 3, en wilde haar spreekbeurt voorbereiden over ballet. Er zat al veel kennis in haar hoofd, en ze had verschillende boeken met informatie. Zij kon toen al lezen en schrijven, niet onbelangrijk! Met hulp van mij bereidde ze haar spreekbeurt op deze manier voor, en met de mindmap in de hand kon ze tijdens haar spreekbeurt de lijn vasthouden. Leuk!

Geschikt voor kleuters?

Ok, allemaal leuk en aardig, maar hoe is mindmappen in te zetten in het onderwijs? En dan specifiek het onderwijs aan jonge kinderen? Ik besloot het in de klas (groep 3) ook eens uitproberen. Ik volgde de manier van het filmpje van Marja en Moes. Het onderwerp was piraten, en ik liet de kinderen eerst allemaal woorden bedenken die bij dit onderwerp horen. Daarna mochten ze in groepjes hun lijstjes vergelijken en aanvullen. (dit was in de tweede helft van groep 3) Uiteindelijk verzamelde ik alle woorden op het digibord. Einde les 1!

In de tweede les deelde ik de kinderen allemaal de lijst met woorden uit. In groepjes bespraken ze nu welke woorden bij elkaar hoorden. Dit bleek nog wel lastig, maar het was natuurlijk ook de eerste keer dat ik zoiets van ze vroeg! Ik introduceerde de mindmap met verschillende zijtakken (die ik naar aanleiding van de woorden zelf bedacht had). De kinderen konden toen al beter aangeven wat waarbij hoorde. Dit associëren (wat hoort er nog meer bij) is blijkbaar gemakkelijker dan het verband kunnen zien tussen verschillende woorden? Dit was het einde van mijn eerste experiment. Zonder plaatjes ja, jammer!

De volgende mindmap die we samen maakten, ging over dieren die uit een ei komen. Na het maken van de mindmap liet ik kinderen in de klas en thuis op plaatjes-jacht gaan. We vonden veel plaatjes van vogels, maar leerden ondertussen ook veel over al die andere dieren die uit een ei komen. Tijdens het maken kwamen we zelfs een vraag tegen: komen haaien uit een ei? Dat was een interessante zoektocht! Ik was enthousiast, maar merkte dat het echt wel iets is dat kinderen in de vingers moeten hebben. Ik had tijdens het maken van deze mindmaps het idee dat er heel veel uit mij moest komen, terwijl ik juist de informatie die in al die kinderkoppies zit eruit wilde halen!

En toen… kwam ik een artikel tegen in de Praxisbulletin, geschreven door Rianne Hofma. Zij heeft een website, genaamd Mindmappen met kleuters. DAT was pas een schat aan informatie! Ik nodig je dan ook uit om haar artikel te lezen, en haar website te bekijken. Ik heb haar wat vragen gesteld, en in deel 2 gaan we dieper in op het hoe en waarom van mindmappen met kleuters.

Maken jullie zelf wel eens een mindmap? En heb jij al eens een mindmap gemaakt met de klas? Wat zou jij nog willen weten over mindmappen met kleuters?