Groepsplannen: hoe het NIET moet

Hier op JufBianca staan al meerdere artikelen over groepsplannen. Het begint allemaal met het didactisch groepsoverzicht: hoe bepaal je de onderwijsbehoefte van kinderen en hoe geef je die schematisch weer? Vervolgens stel je het groepsplan op: hoe ziet zo’n plan eruit, wat schrijf je waar? Er is ook nog een artikel over het stellen van doelen: hoe doe je dat bij kleuters, die nu eenmaal nog niet werken met toetsen en dictees? Het is prettig in één oogopslag te zien welk kind welke zorg van jou nodig heeft. Toch blijven we zuchten en steunen als het om groepsplannen gaat. Ik denk dat het komt doordat we te vaak groepsplannen maken op een verkeerde manier. Daarom vandaag: hoe het NIET moet!

Per groepsplanperiode uren besteden aan het evalueren, bijstellen en schrijven van Het Perfecte Plan.

Het Perfecte Plan bestaat niet. En als het schrijven ervan 20 uur kost, is het niet meer Perfect, maar zonde van je tijd. Te vaak hoor ik dat mensen geen tijd meer hebben om hun thema zorgvuldig voor te bereiden, omdat ze teveel tijd kwijt zijn met hun groepsplannen. Ok, een nieuwe manier van werken kost in het begin vaak meer tijd, maar uiteindelijk moet het ons werk natuurlijk vereenvoudigen. Niemand zit te wachten op tijdsverspilling, toch?

Een plan schrijven, het in de map stoppen en er nooit meer naar kijken.

Deze valt natuurlijk weer in de categorie tijdsverspilling. Als je een plan schrijft en het vervolgens niet gebruikt, had je het beter niet kunnen schrijven. Het moet je werk eenvoudiger maken, groepsplannen kunnen daar zeker aan bijdragen. Maar als je ze niet gaat gebruiken, schrijf ze dan ook niet. Dit brengt me meteen bij punt 3.

Een plan schrijven voor de inspectie.

Of voor de directie. Of voor het bestuur. Omdat het moet, dus. Schrijf het plan omdat je je werk wilt plannen. Vaak hoor ik mensen zeggen: je wéét toch waar een kind staat in de ontwikkeling en wat het nodig heeft? Ja, JIJ weet het. Het zit in jouw hoofd. Door het op papier te zetten (en nee, dat doen we NIET voor de inspectie) wordt het overzichtelijker, en kun jij met een gerust hart thuisblijven als je (sorry) je been breekt. Bovendien is het voor het aanvragen van een onderzoek veel eenvoudiger wanneer je eerdere groepsplannen kunt terugbladeren om te zien wat er allemaal met het kind gebeurd is, en wat de effecten ervan waren. Schrijf het plan dus voor jezelf en voor je groep. Of doe het niet.

Targets (of nee, doelen) beschrijven aan de hand van CITO scores.

Je mag best uitspreken wat je verwacht aan groei in de vaardigheidsscores. Je mag ook best de CITO scores vernoemen op het groepsoverzicht, al vraag ik me wel af wat je met die informatie doet. Maar ga alsjeblieft niet als doel beschrijven: dit kind haalt een II op CITO Taal. Beschrijf dan in ieder geval nog andere doelen. Deze doelen passen namelijk bij je aanbod. Of je moet natuurlijk de CITO gaan oefenen, om ervoor te zorgen dat de kinderen een hogere score halen. In dat geval: beschrijf gerust je targets. Doelen. Sorry.

Zes verschillende instructieniveaus hanteren in een combinatiegroep.

Dat is natuurlijk vragen om problemen. Vooral in een combinatiegroep 1-2 zit de differentiatie hem meer in uitwerking en andere vragen/eisen die je stelt, dan in de instructie. Hanteer liever vier of zelfs drie niveaus (jongste-middelste-oudste kleuter) en deel de kinderen in naar aanleiding van hun onderwijsbehoefte.

Niet-realistische plannen schrijven die je nooit kunt uitvoeren.

Schrijf niet in een plan dat je elke dag 10 minuten met een groepje kleuters gaat zitten om hun woordenschat bij te spijkeren, als je van te voren al weet dat je dat nooit gaat lukken. Maak er dan liever 2 keer per week 15 minuten van (maar zorg er dan ook voor dat je er in je planning rekening mee houdt). Met een plan dat kans van slagen heeft, behaal je eerder succeservaringen.

Samen met een andere groep hetzelfde groepsplan gebruiken.

Geen enkele groep is hetzelfde, dus je kunt niet zomaar elkaars plan gebruiken. Jammer, want dat zou tijd schelen! Natuurlijk kun je wel elkaars doelen overnemen. Het is zelfs mooi als je in een parallelgroep aan dezelfde doelen werkt. Dan kun je namelijk samen je thema voorbereiden. Maar de inhoud van het groepsplan is gestoeld op het groepsoverzicht, en dat is per groep echt verschillend. Schrijf gerust tegelijkertijd aan de groepsplannen, maar pas het plan wel aan je eigen groep aan!

Probeer niet de grillige ontwikkeling van een kleuter in een groepsplan te vangen.

Stel, je hebt een kleuter die moeite heeft met rijmen. HA! Je schrijft in je groepsplan dat je de komende periode extra aandacht gaat besteden aan het rijmen. Je beschrijft een keurig doel, vertelt hoe je gaat evalueren na afloop van de groepsplan periode. En dan, na je eerste rijmlesje, heeft het kind het door. Het plan kan in de prullenbak. Waarschijnlijk heb je zelf een heel duidelijk beeld van de risicokinderen, de kinderen die voldoende hebben aan het basisaanbod en de kinderen die extra uitdaging nodig hebben. Schrijf met die gedachte je groepsplan. Van de basisgroep verwacht je dat ze je basisaanbod zonder al te veel problemen oppakken. Is dat niet zo, dan hebben de kinderen waarschijnlijk iets meer tijd nodig. Risicokinderen die je rijmlesje goed oppikken? Mooi! Maar zet ze niet te snel uit je extra-aandacht-groepje. En daarmee kom ik op punt 9.

Doe niet iets ‘omdat het plan het zegt’.

Stel gerust je plan tussendoor bij, als je merkt dat er iets niet klopt of werkt. Het moet een werkbaar document zijn, niet een keurslijf. Jij bent de leerkracht, jij geeft onderwijs. Jij hebt het plan geschreven, dus mag jij ook beslissen dat iets toch beter anders kan. Sterker nog: van die aanpassing leer je alleen maar hoe je je volgende plan nóg beter kunt maken. Beter afgestemd op jou en op de kinderen.

Luister niet naar mij.

Ja, wie ben ik? Luister vooral niet naar mij als ik je vertel hoe je je groepsplan moet maken. Helaas (nee, niet helaas, heel fijn!) ben je zeer waarschijnlijk niet de enige leerkracht op je school die groepsplannen schrijft. Luister niet naar mij, maar naar elkaar. Laat je niet VERTELLEN hoe het groepsplan eruit moet komen te zien, maar werk samen aan een werkbaar groepsplan. Een plan wat met plezier gebruikt wordt. Als je met mij van gedachten wilt wisselen, dan doe ik dat graag. Neem contact op, of reageer hieronder. Dan maken we samen Het Perfecte Plan, ok? Schrijf je in voor de JufBianca nieuwsbrief en download het gratis e-boek over groepsplannen!

Wil je anderen ook vertellen hoe het NIET moet? Hang dan deze poster op in de teamkamer (desgewenst stiekem) en inspireer!

Lees hier meer over groepsplannen: hoe stel je de onderwijsbehoefte vast, hoe schrijf je het plan en hoe kun je bij kleuters doelen stellen. Of download het gratis e-book over groepsplannen op de speciale pagina met downloads. Als abonnee krijg je gratis toegang tot dit e-book en nog meer leuke downloads. Nog geen abonnee? Laat hieronder je gegevens achter en ik stuur je een mail met alle informatie!

Interessant? Lees dan ook:

Groepsplannen bij kleuters – deel 1: onderwijsbehoefte Groepsplannen bij kleuters – deel 2: het plan Groepsplannen bij kleuters – deel 3: doelen stellen