Mindset – Hoe zorg je ervoor dat jonge kinderen een groei mindset gaan gebruiken?

Op de NOT 2019 geef ik een lezing over Mindset. Op deze pagina vind je aanvullende informatie over dit onderwerp en het e-book Mindset!

Workshop Mindset - NOT 2019 - Juf Bianca

Hoi, ik ben Bianca Antonissen, ex-juf. Na jarenlang als leerkracht werkzaam te zijn geweest, voornamelijk bij de kleuters, werk ik nu als auteur en geef ik trainingen aan kleuterleerkrachten. Ik schrijf educatieve projecten (onder andere voor Kleuteruniversiteit), heb twee prentenboeken uitgebracht (SuperFinn en zijn cape en Kleine Vos en het gips) en heb een boek geschreven voor kleuterleerkrachten (Werken in een kleuterwereld). Daarnaast ben ik oprichter van Kleuterwereld, de facebookgroep die inmiddels bijna 30.000 leden telt!

De juiste mindset

Mindset is het verhaal dat je jezelf vertelt over je eigen intelligentie en vaardigheden. Je kunt wel raden dat we graag willen dat onze leerlingen een positieve mindset gebruiken! Die positieve mindset zorgt ervoor dat kinderen niet vast blijven zitten maar nieuwe dingen durven ondernemen. Ze geloven dat hun intelligentie kan groeien, dat ze ergens beter in kunnen worden door te oefenen. Zo’n mindset wordt groeimindset genoemd.

Ben jij in staat een vaste mindset te herkennen bij anderen, maar ook bij jezelf? Niemand heeft áltijd dezelfde mindset, iedereen kan kiezen welke mindset hij of zij gebruikt! Iemand met een vaste mindset zegt bijvoorbeeld:

  • ik ben met mijn verkeerde been uit bed gestapt, daardoor lukt het niet
  • de docent heeft de toets veel te moeilijk gemaakt
  • ik heb een talenknobbel, daarom ben ik niet goed in wiskunde
  • ik wil het niet proberen, ik kan dat gewoon niet!

Invloed

Welke invloed kun je als leerkracht hebben op het verhaal dat kinderen zichzelf vertellen? Een bekend voorbeeld is ‘Van proberen kun je leren’, iets wat vaak gezegd wordt tegen kinderen met een vaste mindset. Maar… nemen de kinderen dit ook aan? En lever jij als leerkracht ook het bewijs?

Ten eerste kun je kinderen verhalen vertellen over mindset. Er zijn meerdere prentenboeken geschreven over dit onderwerp die goed bruikbaar zijn. Soms hebben zulke prentenboeken een duidelijke boodschap, andere vragen om een gesprek waaruit blijkt welke rol mindset speelt. Je vindt hieronder enkele voorbeelden!

Ten tweede kun je je eigen mindset laten zien. Kinderen denken vaak dat hun leerkracht álles kan! Maak jij wel eens een fout? Hoe reageer je daarop? Probeer jij wel eens iets moeilijks? Kinderen leren nóg meer van wat je doet dan van wat je zegt!

Ten derde: geef feedback op het proces in plaats van op het product. Kinderen met een vaste mindset zoeken naar manieren om snel te scoren en beginnen liever niet aan dingen die in hun ogen te moeilijk zijn omdat ze denken dat het resultaat tegen zal vallen. Ga eens na hoe vaak in jouw klas de focus op het proces of op het product ligt!

Tip! Lees ook eens mijn artikel over feedback en mindset! Daarna zeg je nooit meer ‘goed zo’… Hierin vind je ook een filmpje van Carol Dweck.

Tot slot: bied de kinderen ruim voldoende ruimte om te experimenteren. Fouten maken moet! Geef soms géén opdracht, maar laat de kinderen zelf bedenken wat ze met het materiaal kunnen doen. Dingen mogen fout gaan en dat is niet erg.

Tip! Smartgames worden vaak ingezet als uitdaging voor de slimmere kinderen. Ze leren hiervan dat je niet altijd alles heel snel kunt weten, dat je soms moet doorzetten om bij het juiste antwoord te komen en dat je eerst heel vaak het verkeerde antwoord vindt, voor je het juiste te pakken hebt!

Tip! Een goed voorbeeld van ‘ruimte om te experimenteren’ is filosoferen, omdat het bij filosofische gesprekken niet gaat om het juiste antwoord. Lees ook eens mijn review over de Praatplaatjes!

Wil je verder lezen over dit onderwerp, download dan vooral hieronder het e-book over mindset! Ook in mijn boek Werken in een kleuterwereld is mindset opgenomen in één van de thema’s.

Werken in een kleuterwereld - Bianca Antonissen
Je kunt het boek Werken in een kleuterwereld bestellen bij elke boekhandel, ook online.