Een vraag die vaak gesteld wordt gaat over het aansluiten van een beredeneerd aanbod bij het leerlingvolgsysteem, of juist andersom. Ik vond dat altijd een vreemde vraag, maar kon nooit goed uitleggen waarom. Tot ik dacht aan koekjes bakken. Vandaag wil ik je graag uitleggen waarom je aanbod juist NIET bij je volgsysteem aan moet sluiten!

Waarom beredeneerd aanbod en leerlingvolgsysteem juist niet bij elkaar aan moeten sluiten - Juf Bianca

Een tijd geleden mocht ik een lezing geven met de titel Werken in een kleuterwereld. In de voorbereiding daarop dacht ik na over vragen die vaak voorbij komen als het gaat om kleuteronderwijs. Eén van die vragen gaat over beredeneerd aanbod en leerlingvolgsystemen. Men vraagt vaak: wij werken met X (methode of aanbod, bijvoorbeeld Schatkist, Kleuterplein, Kleuteruniversiteit), welk Y (leerlingvolgsysteem, bijvoorbeeld Bosos, DORR, OVM) past daarbij? Ik vind dat altijd een beetje een gekke vraag, maar ik kon nooit goed uitleggen waaróm.

Tot ik ineens dacht aan de vergelijking met een koekjesfabriek.

Stel je de kleuterklas eens voor als een fabriek met een grote machine erin. Aan de ene kant gooi je iets in de machine, in het midden gebeurt er van alles mee en aan het eind rolt er iets van de lopende band. Ok, ik snap het, dit lijkt in de verste verte niet op een kleuterklas, maar denk toch maar even met me mee.

Als je op zoek gaat naar een X dat bij je Y past, of andersom, dan stop je aan het begin van de fabriek een rol koekjes in de machine en kijk je aan het eind of er wel een rol koekjes uitrolt.

Ik moet hierbij ook altijd denken aan mensen die oefenen voor de CITO. Jep, ik weet het, CITO is al lang niet meer het ‘ding’ dat het ooit was. Maar ik vergeet nooit die ene leerkracht die vertelde dat ze voor de CITO altijd even een bosje bloemen in de klas liet bezorgen, zodat ze in het bijzijn van alle kinderen kon zeggen ‘wat een mooi BOEKET’. Je stopt het woord boeket in de machine en kijkt of aan het eind het woord boeket eruit komt.

Zo zou het toch niet moeten gaan?

Liever stop je in de machine boter, meel, suiker, eieren, misschien wat amandelschaafsel, en kijk je aan het einde welke koekjes er allemaal uit de machine komen. Je proeft de koekjes even, welke is lekker? Er zijn spritsen (met iets meer boter) en zandkoekjes (met iets meer suiker). En die koekjes zijn allemaal goed genoeg om te verkopen.

Ja, maar, Bianca, mijn directeur/de inspectie/het bestuur vraagt van mij… (vul hem zelf maar in).

Mijn tegenvraag is: wanneer stoppen we daar nou eens mee? Laten wij kleuterleerkrachten uitleggen hoe het werkt bij kleuters. Je beredeneerde aanbod (de ingrediënten) moet goed in elkaar zitten, maar dat hoeft niet met een methode (of… mappen, methodieken, etc). Ook als je wél een methode gebruikt, is dat niet het enige dat je doet. Ook je hoeken moeten goed in elkaar zitten, je buitenspeltijd moet voorbereid zijn, je zorgt ervoor dat de kinderen een zo rijk mogelijk aanbod krijgen. Koekjes met bedorven boter zullen niet lekker smaken, hoeveel suiker je ook toevoegt.

Als de koekjes bedorven uit de machine komen, kun je ten eerste de persoon die de ingrediënten in de machine deed ontslaan. Dit is te vergelijken met het afrekenen van leerkrachten op het resultaat van de kinderen. Als je zeker wilt weten dat er goede koekjes uit de machine rollen… moet je er gewoon complete rollen koekjes IN gooien. Door sterk te focussen op resultaten, is de tendens van ‘oefenen voor de toets’ ontstaan. Maar je kunt natuurlijk ook kijken of je betere ingrediënten in de machine kunt stoppen!

Je hoeft NIET een leerlingvolgsysteem te kiezen dat per se aansluit bij je aanbod. Als het maar wel onafhankelijk is van je aanbod (als jij alleen zou aanbieden wat de CITO toetst, stop je de machine vol met rollen koekjes). Wat voor de ene school heel goed werkt, vindt de andere school helemaal niet prettig werken. Binnen de facebookgroep Kleuterwereld kun je heel veel gebruikerservaringen vinden met zowel methodes als leerlingvolgsystemen. Doe er je voordeel mee!

Maar onthoud wel wat de functies van aanbod en volgsysteem zijn binnen je fabriek.

Ik hoop dat ik je hiermee aan het denken gezet heb, ik ben heel benieuwd naar jouw mening hierover! Vind jij het fijn om na te denken over jouw onderwijs, lees dan ook eens mijn boek Werken in een kleuterwereld.

Werken in een kleuterwereld - Bianca Antonissen
Je kunt het boek Werken in een kleuterwereld bestellen bij elke boekhandel, ook online.