Een dikke pil met een uitnodigende titel: Liefde voor letters en lezen. De ondertitel luidt ‘Handboek stimulering geletterdheid’. Als ik snel de volgers op Instagram peil, is de gemiddelde mening: klinkt leuk, maar is het ook wat? Het is ook nog eens een behoorlijk duur boek… Vandaag bespreek ik dit boek met je en vertel ik je of het het waard is dit boek aan te schaffen (hint: ja!).

review - Liefde voor letters en lezen - handboek beginnende geletterdheid - Juf Bianca

Het boek Liefde voor letters en lezen is geschreven door drie auteurs: Hetty van den Berg (opgeleid als kleuterleerkracht en taalkundige), Irma Land (leerkracht en educatief auteur) en Iris Meijsing (educatief auteur). Samen willen ze met dit boek doelgerichte stimulering van geletterdheid bij kinderen tussen 0-7 jaar centraal stellen.

Het boek

Het boek is verdeeld in verschillende hoofdstukken, waarbij de eerste twee hoofdstukken gaan over het belang van geletterdheid. Hierin worden ook de 21e eeuwse vaardigheden benoemd. In de hoofdstukken 3-6 komen vervolgens de verschillende domeinen van geletterdheid ter sprake.

  • hoofdstuk 3: Leesplezier, boekoriëntatie en verhaalbegrip
  • hoofdstuk 4: Functies van schrift
  • hoofdstuk 5: Taalbewustzijn en alfabetisch principe
  • hoofdstuk 6: Digitale geletterdheid

Tot slot is er in de laatste twee hoofdstukken aandacht voor de praktische invulling van geletterdheid binnen hoeken (hoofdstuk 7) en activiteiten (hoofdstuk 8).

Tip! Hier kun je enkele bladzijden uit het boek bekijken.

Het belang van geletterdheid

Ik zag laatst een filmpje over een Amerikaanse leerkracht die op haar school als doel had van alle kinderen enthousiaste lezers te maken. Kinderen (mensen!) die houden van lezen en leren ontwikkelen zich het best, zo is de gedachte. Geletterdheid is nu meer dan ooit van wezenlijk belang om je te redden in de maatschappij. En onze rol als kleuterleerkracht is daarbij ook van belang. In dit boek wordt niet voor niets aandacht besteed aan de ontwikkeling van kinderen van 0-7 jaar!

Laaggeletterdheid komt (te) vaak voor en moet zoveel mogelijk teruggedrongen worden. Niet alleen op school maar zeker ook thuis dient er veel aandacht te zijn voor de taalontwikkeling. In het boek ‘Liefde voor letters en lezen’ wordt de volgende indeling van geletterdheid gehanteerd:

  • ontluikende geletterdheid (grofweg 0-4 jaar)
  • beginnende geletterdheid (grofweg groep 1-3)
  • gevorderde geletterdheid (grofweg vanaf groep 4)

Ik ben blij dat er in dit boek zoveel aandacht is voor de rijke leeromgeving! Ik krijg vaak het gevoel dat ‘men’ denkt dat de taalontwikkeling vooral plaatsvindt gedurende de instructiemomenten in de kring. Kijk maar eens naar het belang van allerlei instructiemodellen. Ik citeer Sieneke Goorhuis:

De taalkundige Marjolein Deunk (2009) deed promotieonderzoek naar het taalgebruik van peuters bij verschillende activiteiten. Zij toonde aan dat kinderen complexe en lange taalhandelingen gebruiken in interacties met groepsgenootjes en tijdens fantasiespel.

Tijdens spel, dus, en niet in de kring!

Digitale geletterdheid

Het laatste domein van geletterdheid, digitale geletterdheid, voelt voor mij als een vreemde eend in de bijt. Natuurlijk, we snappen dat de kinderen van nu ook digitaal hun weg in de maatschappij moeten kunnen vinden. (*kuch* soms vinden ze die weg eerder dan wij *kuch*). Maar ik krijg sterk het gevoel dat hij bij het kopje geletterdheid geplakt is om het maar een plekje te geven. Wat mij betreft had dit een aparte leerlijn mogen zijn!

Handigheidje in het boek: aan de hand van de kleuren kun je snel de informatie en ideeën bij het juiste domein terugvinden!

Aan de andere kant heeft de digitale leerlijn juist veel te maken met communicatie: hoe vind je je weg op de digitale snelweg, hoe communiceer je online? En om een computer goed te kunnen gebruiken, moet je weten hoe zo’n ding werkt (computational thinking). Gelukkig wordt in het boek aangegeven dat de digitale geletterdheid ook binnen de andere domeinen past!

Tip! Lees ook mijn artikel over programmeren en wat er aan vooraf gaat

Over digitaal gesproken

Jeetje, Bianca, wat is dat boek duur! Ja, dat was mij ook opgevallen. Nogmaals, het is een enorm dik boek, het telt ruim 350 bladzijden. Maar dat is niet het enige waar je voor betaalt. Tijdens het lezen van het boek word je steeds verwezen naar de bijbehorende website. En voor je nu doorklikt: je kunt alleen iets met die website als je a) een account aanmaakt bij SWP (de uitgever) en b) het boek hebt. Maar dan…!

Zodra je die website bekijkt, zie je een schat aan informatie onder het kopje ‘Extra informatie’. Bij elk domein vind je bijvoorbeeld een overzicht van doelen, verdeeld over ‘voor aanvang groep 1’, ‘eind groep 2’ en ‘eind groep 3’. Een voorbeeld:

  • Domein = functies van schrift
    • doel voor aanvang groep 1: Het kind ontdekt dat ‘schrift’ gebruikt wordt om iets te vertellen of leren.
    • doel eind groep 2: Het kind weet dat ‘schrift’ gebruikt wordt om iets te vertellen of leren.
    • doel eind groep 3: Het kind weet dat symbolen zoals logo’s en pictogrammen verwijzen naar taalhandelingen.

Met picto’s in het boek wordt verwezen naar de website. Zo vind je bijvoorbeeld:

  • doelen
  • praktijkvoorbeelden
  • tips voor boeken en/of sites
  • lesmateriaal
review - Liefde voor letters en lezen - Juf Bianca - 1

Conclusie

Met dit boek koop je dus eigenlijk niet alleen een aanvulling voor de boekenkast. Er zit een schat aan digitale informatie achter waar je gebruik van kunt maken. Ik vind dat dit in iedere school aanwezig zou moeten zijn. Want laten we eerlijk zijn: dit is niet een boek dat je even zelf aanschaft of op je verlanglijstje zet, toch?

Biedt het boek nu echt iets nieuws? Dat vind ik lastig te beoordelen, vooral omdat ik natuurlijk niet weet wat jij al weet van geletterdheid. Laat ik dit zeggen: als jij op zoek bent naar een manier om kinderen tijdens hun spel bezig te laten zijn met geletterdheid, dan heb je iets aan dit boek. Als het jou geen enkele moeite kost om binnen de hoeken geletterdheid een plek te geven, dan heb je dit boek waarschijnlijk niet nodig. (maar jouw collega’s misschien wel!)

Wanneer je mooie materialen zoekt om kinderen spelenderwijs bezig te laten zijn met letters, kijk dan ook eens bij de materialen van Credu. De letters die je op de afbeelding hierboven ziet komen bij hen vandaan! Hun aanbod wisselt vaak, omdat ze steeds op zoek zijn naar nieuwe mogelijkheden.

Het boek Liefde voor letters en lezen – Handboek stimulering geletterdheid is geschreven door Hetty van den Berg, Irma Land en Iris Meijsing, en uitgegeven door SWP.