Een hoek die bij elk thema verandert? Ja leuk! Maar, hoe richt je zo’n themahoek nu zó in, dat de kinderen er mooi spel laten zien? Hoe betrek je de kinderen erbij, hoe zorg je voor verbinding met de andere hoeken en waar liggen de kansen voor mooi onderwijs? Toen Wendy Herijgers een berichtje in Kleuterwereld plaatste over de hoek die ze ingericht had, vroeg ik haar meteen of ze daar een artikel over wilde schrijven. Het werden twee artikelen, deel 1 lees je hier. Vandaag kun je verder lezen over de themahoek!

Themahoek inrichten met de kinderen 2 - door Wendy Herijgers - Juf Bianca

Verbinding met andere hoeken

De volgende dag geef ik de knutselaars dozen, die ik van mijn plaatselijke supermarkt heb meegenomen. Ik overleg met hen. Wie wil er samenwerken? Als een kind liever alleen werkt, vind ik dat prima. Ze zoeken naar de juiste maat doos bij hun dier of dieren. Ik geef ze de opdracht om in de knutselhoek verschillende kleuren verf te mengen, want de zee heeft ook verschillende kleuren blauw. De kinderen knijpen zelf uit de verfbussen blauwe, witte en groene verf op een bord (ik heb ze eerder geleerd hoe ze verf uit de bus kunnen knijpen).

Ik zoek ondertussen met andere kinderen in de bakjes in mijn lokaal naar materialen om de dozen te versieren. We kiezen de juiste versieringen (steentjes, mos, schelpen, goud zand). Eén van de knutselaars merkt op dat het zo jammer is als het dier weer mee terug naar huis gaat met een ander kind als het thema is afgelopen (en zij een lege doos overhoudt). Dus we besluiten in iedere doos het dier te knutselen. De één knipt en plakt clownsvisjes van papier, de ander maakt van klei zeepaardjes en weer een ander de krab van een bierviltje en knutselpapier. Ik laat kinderen eerst zelf proberen iets te maken naar het eigen beeld. Lukt dat niet, dan bied ik een voorbeeld aan. In dit geval hebben ze de knuffels of speelgoeddieren als voorbeeld. Een andere keer zoeken we een plaatje op het digibord.

Themahoek inrichten door Wendy - Juf Bianca - het aquarium

Als de aquaria klaar zijn worden ze in de grote kring bewonderd. Een jongen vertelt dat hij thuis van strijkkralen sterren heeft gemaakt. Hij stelt voor die te gebruiken als zeesterren. We spreken af dat hij ze meeneemt en ook het malletje, zodat we er meer kunnen maken. Een ander kind heeft ook nog malletjes van een vis, een kikker en een dolfijn. De volgende dag hebben ze de afgesproken spulletjes bij zich.

Ieder soort dier krijgt een plek. Twee jongens en een meisje willen graag de eendjesvijver maken van blokken uit de bouwhoek. Ik geef aan dat hij niet te groot mag worden. De bezoekers moeten nog kunnen lopen in onze waterdierenwinkel. Ze overleggen samen en komen dan naar mij toe. Ik vraag naar de afspraken die ze hebben gemaakt. Wie doet wat? Wat is het plan? Ze duiken de hal op en komen terug met verschillende maten blokken. Even is er nog onenigheid over de grote van de blokken, maar al gauw komen ze eruit en wordt er een eendjesvijver gemaakt van een blauwe vuilniszak en één maat blokken. De eendjes worden erin geplaatst en geteld.

Themahoek inrichten door Wendy - Juf Bianca - de eendjesvijver

Ze komen tot de conclusie dat er groene blaadjes in de vijver horen te liggen. Ik leg uit dat dat leliebladeren zijn. Een jongen hoort ons en zegt: ‘Ik weet hoe je die maakt. Mag ik die maken?’ Hij pakt groen papier en begint te tekenen en te knippen. Zijn lelieblaadjes krijgen meteen een plekje in de vijver. Er is nog één aquarium leeg. Samen denken we na welk dier we nog missen. Er wordt gestemd. Er moeten orka’s komen. Vier kinderen nemen deze taak op zich. Ik geef ze de volgende dag een koker, zwart en wit papier en lijm. Er wordt van alles geprobeerd. Het knutselwerkje blijft moeilijk zitten, maar na twee werklessen en na het bekijken van foto’s van orka’s, is het dan toch gelukt. De orka’s worden zorgvuldig in het lege aquarium geplaatst.

Themahoek inrichten door Wendy - Juf Bianca - de orka is klaar

Als ik aan het einde van een werkles in de waterdierenwinkel kijk, ontdek ik een hek om de krokodillen heen, gemaakt van K’nex. Een jongen vertelt vol trots dat hij die in de constructiehoek heeft gemaakt, want krokodillen zijn gevaarlijk en ze kunnen je bijten. Er volgt een kringgesprek over gevaarlijke waterdieren. We zijn het er samen over eens: De haaien en de krokodillen mogen niet kunnen ontsnappen. Ik stel voor pionnen uit de speelzaal te pakken om te zorgen dat bezoekers niet te dichtbij mogen komen. Een bezoeker mag een gevaarlijk dier niet aanraken. Enkele kinderen plaatsen de pionnen, terwijl ze samen overleggen wat de beste manier is.

Themahoek inrichten door Wendy - Juf Bianca - de gevaarlijke waterdieren

Twee kinderen, die de laatste maanden al volop bezig zijn met het schrijven van letters en woordjes, krijgen van mij in de schrijfhoek gele stroken, waarbij ik ze vraag om de namen op te schrijven van de verschillende dieren. Ze lopen onze waterdierenwinkel in, komen terug en zeggen mij welke naam ik moet voorschrijven. Zo gaan ze een paar keer op en neer. Ze verdelen de namen onderling. Vol inspanning, elkaars letters vergelijkend, schrijven ze de namen op. De kaartjes worden in de grote kring bewonderd en voorgelezen (de twee herkennen al wat letters en raden zo welke naam er staat). De hele moeilijke namen, waar ze nog niet uitkomen, worden door een meisje voorgelezen die al kan lezen. De kaartjes worden in de waterdierenwinkel gelegd.

Twee kinderen zien in de rekenhoek ronde cijferbordjes liggen. Ze komen met het plan om een weggetje te maken in de waterdierenwinkel, want dan weten de bezoekers welke kant ze op moeten lopen. Er wordt geschoven en verlegd, net zo lang tot de cijferbordjes in de juiste volgorde liggen en als stapstenen de route aangeven in onze waterdierenwinkel.

Themahoek inrichten door Wendy - Juf Bianca - de stapstenen

Nieuwe ideeën n.a.v. het rollenspel

Gaandeweg het thema ontstaat mijn afwisseling van ‘volging’ versus ‘sturing’. Kinderen komen met ideeën en soms doe ik een voorstel. De themahoek krijgt zo vanuit het rollenspel steeds meer vorm. De kinderen spelen om beurten in de hoek als dierenverzorger. De bezoekers zijn de gezinsleden uit de huishoek. En steeds vraag ik na de werkles: ‘Wat hebben we nodig in de hoek? Wat mis je nog?’

We maken iedere dag nieuwe afspraken en ik zorg dat de materialen voor de volgende dag klaar liggen. Zo ontdekken we dat er voer moet komen. Ik doe verschillende kleuren klei in een emmer. En vraag een meisje dat al kan schrijven op een strook in de schrijfhoek ‘het voer’ te schrijven. Ze ontroert mij als ze mij het resultaat laat zien. Ze heeft één keer ‘het voeR’ met de grote ‘R’ geschreven en één keer ‘het voer’ met de kleine ‘r’. ‘Weet je waarom ik dat heb gedaan, juf?’ zegt ze vol trots. ‘Dan kunnen de kleintjes het ook lezen. Die ‘r’ is makkelijker. Slim van mij, hè?’

Handschoenen worden gehaald bij de conciërge, want het voer vastpakken met blote handen is vies. En de gevaarlijke dieren kunnen je, met de handschoenen aan, ten minste niet bijten. In een rekenkring kiezen we met de hele groep hoeveel stuks voer ieder dier moet krijgen. Grote dieren of groepen dieren krijgen meer dan de andere dieren. We leggen Numicon blokjes bij de gele naamkaartjes. Daarna hang ik twee klokjes op in de hoek voor de voertijden, die de dierenverzorgers zelf kunnen instellen. In een volgende rekenkring bespreken we de hele uren. En enkele kinderen leren in de kleine kring van mij de halve uren.

Themahoek inrichten door Wendy - Juf Bianca - de voertijden en de entreekaartjes

Ook komen we erachter dat je een kaartje moet kopen als je naar een dierentuin gaat. Dus ontwerpt een meisje de entreekaartjes. In de kring spreken we af dat 2 euro een mooi bedrag is voor de entree. Ze schrijft uit zichzelf, zonder mijn voorbeeld, ‘2 euroe’ op ieder kaartje. Ze legt de kaartjes naast de kassa. En geeft de dierenverzorgers die daar aan het spelen zijn, de instructie met welke munten je twee euro kunt maken. In de huishoek krijgen de kinderen een portemonnee van mij met munten van 1 en 2 euro. De entree kan vanaf nu worden betaald.

Een ander kind neemt een verrekijker mee naar school, want mamma heeft gezegd dat je daarmee de dieren van dichtbij kunt zien. Dus doe ik een lesje ‘dichtbij’ en ‘veraf’ in de rekenkring met wc- en keukenrollen. Tijdens het spelen in de hoek, komt een meisje voor mij staan met haar handen in de zij en zegt: ‘Hé juf, dat hekje van jou werkt niet. Hij valt steeds om. Ik heb een idee. Mag ik een ketting maken?’ Er wordt in de constructiehoek geconstrueerd, gepast en gemeten tot de ketting lang genoeg is. Na vele pogingen om de ketting vast te maken, komen de kinderen tot de conclusie dat ik een spijker in de houten paal moet slaan, zodat de ketting daaraan opgehangen kan worden. Ik sla met een hamer een spijker in het hout op de plek waar de kinderen een stip hebben gezet met potlood.

Gaandeweg het thema krijgen de dieren hun voorzieningen. Zo krijgt de pinguïn een berg van klei en maken we sneeuw van watten voor de zeehondenfamilie. De kikkers krijgen stokken en blaadjes (uit onze schooltuin), want we hebben geleerd dat kikkers steeds boven water komen om te ademen en ze hebben dan dingen nodig om op uit te rusten.

Themahoek inrichten door Wendy - Juf Bianca - kikkers en pinguins

Na een week spelen ontdekken de kinderen dat het niet handig is om waterdieren te kopen. Er bestaat geen winkel waar je een haai mag kopen. Die mag je NOOIT mee naar huis nemen. En de kinderen die hard hebben geknutseld aan de aquaria zijn bang dat hun werk per ongeluk stuk gaat. Samen besluiten we daarom om er een waterdierentuin van te maken. Ik leg uit dat dat een aquarium of een aquazoo heet. Na stemming vindt de hele groep de naam ‘het Aquarium’ het mooist. De naam wordt door een jongen met sierletters op een groot bord geschreven. Hij tekent er vissen bij, waarna het bord een plek krijgt boven de themahoek.

Themahoek inrichten door Wendy - Juf Bianca - de voorkant van het aquarium

Leren van en met elkaar

‘Zijn het steeds dezelfde kinderen die initiatief tonen en met ideeën komen?’ vraagt men mij regelmatig. Ja, dat klopt. Ik laat dat bewust gebeuren. Hiermee krijgen deze kinderen de bevestiging dat ze op dit vlak talent hebben. En andere kinderen kunnen van hen leren. Ze zwengelen de anderen aan. Ze zijn de drijvende motor. De cultuur wordt uiteindelijk overgenomen. Als je vaker op deze manier werkt, zie je dat steeds meer kinderen de denk- en werkwijze oppakken. En het zal je verbazen, juist de stillere kinderen in de groep zijn heel erg goed in het meedenken.

Bij de uitvoering van de ideeën staan kinderen op van wie je het misschien niet verwacht. In een goed, veilig klassenklimaat weten de kinderen van elkaar waar ze goed in zijn en wie gevraagd kan worden te tekenen, te knutselen, te schrijven, te kleien of een technisch probleem op te lossen. Ook jij, als juf of meester, weet dat. Iedereen mag meedenken en ideeën aandragen. Het is een gezamenlijke missie, waarbij de hele groep, onder leiding van de stamgroepleider, verantwoordelijk is voor de inrichting van de themahoek.

Wendy Herijgers is werkzaam in de onderbouw van Jenaplan Basisschool De Bijenkorf in Eindhoven.

Wil jij leren hoe je uitdagende hoeken inricht, waar kinderen graag in spelen, en waar ze veel leren? Hoe je de doelen kunt vertalen naar het spel in de hoeken, en hoe je het spel zo goed mogelijk kunt begeleiden en observeren? Bestel dan mijn boek Spelen in uitdagende hoeken!



Wil jij leren hoe je uitdagende hoeken inricht, waar kinderen graag in spelen, en waar ze veel leren? Hoe je de doelen kunt vertalen naar het spel in de hoeken, en hoe je het spel zo goed mogelijk kunt begeleiden en observeren? Bestel dan mijn boek Spelen in uitdagende hoeken!