Een hoek die bij elk thema verandert? Ja leuk! Maar, hoe richt je zo’n themahoek nu zó in, dat de kinderen er mooi spel laten zien? Hoe betrek je de kinderen erbij, hoe zorg je voor verbinding met de andere hoeken en waar liggen de kansen voor mooi onderwijs? Toen Wendy Herijgers een berichtje in Kleuterwereld plaatste over de hoek die ze ingericht had, vroeg ik haar meteen of ze daar een artikel over wilde schrijven. Het werden twee artikelen, dit is deel 1.

Themahoek inrichten met de kinderen 1 - door Wendy Herijgers - Juf Bianca

Van zeedierenwinkel tot Aquarium

Richt jij de themahoek in, of doen de kinderen dat? Wat doe je toch om tot zo’n mooie themahoek te komen? Deze vragen krijg ik van mensen die een themahoek in mijn kleuterklas bewonderen, of die foto’s zien die ik soms op Kleuterwereld plaats. Ik zal hieronder een uitleg geven van de stappen die ik maak en de achterliggende visie aan de hand van het thema ‘water’.

Voorbereiding

Voor de start van een thema ga ik in eerste instantie zelf op zoek naar ideeën. Ik brainstorm, bedenk zelf activiteiten voor de verschillende hoeken en zoek op diverse  websites. Ik zie deze fase als het opladen van mijn harde schijf; een bronnenboek waar ik later uit kan putten. Als we een school- of bouwproject hebben (een periode van 6 weken), maken we met de onderbouwcollega’s een gezamenlijk groepsplan. In onze jenaplanschool hebben we met de onderbouw (5 groepen) afgesproken dat bepaalde doelen aan bod moeten komen.

We bedenken samen activiteiten die niet vastliggen, omdat we de inbreng van de kinderen belangrijk vinden. We willen graag dat de kinderen vanuit een intrinsieke betrokkenheid leren. Het kind beseft wat hij aan het doen is en waarom het zo belangrijk is. Het kind handelt uit zichzelf en niet omdat het moet van de volwassenen in zijn omgeving. In het Jenaplanonderwijs is het streven om kinderen hun eigen plannen te laten maken.

Betekent dat dan dat we kinderen loslaten? Nee, we nemen  ze aan de hand, stap voor stap. Ik zie mezelf als coachende leerkracht. Mijn handelen is een afwisselend proces van ‘volgen van de kinderen’ versus ‘sturing bieden’. In mijn opleiding specialist ‘het jonge kind’ aan de Kempel in Helmond richtte ik mezelf op het zelfsturend vermogen van jonge kinderen in het rollenspel. Daar ontdekte ik mijn passie voor het inrichten van de themahoek samen met de kinderen. In het rollenspel kunnen kinderen de volwassen wereld naspelen. Ze krijgen vat op de realiteit. En in een goed ingerichte themahoek komen spelenderwijs alle te leren reken- en taaldoelen aan bod.

De start, afspraken maken en ouders inlichten

Ik start met alle kinderen (groep 1/2) in de kring. De kringen houd ik kort en krachtig. In een paar kringen maken we een woordweb of mindmap. De voorkennis wordt geactiveerd: Wat weten de kinderen al? We bedenken leervragen: Wat willen de kinderen leren bij dit thema? Wat willen ze onderzoeken of doen?

Themahoek inrichten door Wendy - Juf Bianca - de mindmap

In de volgende stap vraag ik hoe de kinderen de themahoek willen inrichten. Ideeën worden gedeeld en samen kiezen we het leukste idee. Bij dit thema willen de kinderen ‘een zeedierenwinkel’ maken. Bij de volgende kring stel ik de vraag: ‘Wat heb je thuis liggen om in onze zeedierenwinkel te leggen?’ Er worden knuffels en dierenspeelgoed genoemd, maar ook dingen als een visnet. Ondertussen schrijf ik op briefjes wie wat mee neemt van thuis.

Themahoek inrichten door Wendy - Juf Bianca - de afspraken op briefjes

Veel kinderen hebben thuis kikkers en eendjes. Eén van de kinderen merkt op dat die niet in de zee leven. De kinderen willen ze wel graag meenemen naar school, want dan kan er een eendjesvijver worden gemaakt. Een meisje stelt voor om dan een waterdierenwinkel te maken. De kinderen reageren enthousiast. Zo kunnen alle dieren mee die op de briefjes staan. Over de olifant wordt nog even getwijfeld. Hij kan met zijn slurf met water spuiten, maar hij leeft niet in het water. Samen besluiten we dat de olifant thuis blijft.

Als de kinderen en ik een doel hebben bepaald, breng ik de ouders via de app Klasbord op de hoogte. Ik vraag hen met de kinderen thuis mee te denken. In het Jenaplanonderwijs hechten we veel waarde aan de praktijkervaringen van ouders, die ons onderwijs kunnen verrijken met presentaties of uitstapjes. Een vader stelt voor om een klein aquarium met garnaaltjes en vissen mee te nemen naar school, die een paar weken mag blijven staan. In deze weken kan het gebeuren dat de visjes kleintjes krijgen. De kinderen komen vanaf dat moment iedere dag de klas binnen en staan met hun neuzen tegen het raam aan gedrukt om veranderingen te vinden.

Themahoek inrichten door Wendy - Juf Bianca - de garnaaltjes en visjes in het aquarium

We zorgen dat de diertjes iedere dag een heel klein beetje voer krijgen. En we wachten vol spanning af. Vader heeft thuis vleesetende kikkers en verschillende soorten tropische vissen. Hij wil ons in een presentatie laten zien hoe hij ze verzorgt. We bedenken in een taalkring vragen die we hem kunnen stellen.

De inrichting

Ik heb een vaste lege plek onder de huishoek, die we steeds als wisselende themahoek kunnen inrichten. Mijn streven is dat de kinderen uit de huishoek kunnen communiceren met de kinderen in de themahoek. Ik wil het liefst dat alle hoeken met elkaar in verbinding staan. Samen met een paar kinderen richt ik de basis in van onze waterdierenwinkel.

Ik neem de leiding en ik vraag de kinderen voortdurend om hun inbreng. Zo stel ik voor om twee tafels op elkaar te plaatsen, zodat we onder een aquarium krijgen en boven nog één. De kinderen jubelen en geven mij een compliment voor het goede idee. We lopen naar het materialenhok en gaan op zoek naar allerlei blauwe doeken en handdoeken. We vinden blauwe grote vuilniszakken en nemen er een paar mee.

Ik stel voor om de doeken op te hangen. Ik vraag mezelf hardop af of ze wel passen. De kinderen pakken de doeken en beginnen te meten. De grote doeken aan de lange zijde. De kleinere doeken aan de korte zijdes. En als de vuilniszak wordt open geknipt past hij ook. Ik pak punaises, zodat ik de doeken in het hout vast kan prikken. Ik moet even wachten. De punaises worden eerlijk verdeeld over de drie kinderen die mij de punaises mogen aangeven. Ik geef twee jongens vershoudfolie en plakband. Vol inspanning en in goed overleg wordt de folie om de tafel gespannen.

Themahoek inrichten door Wendy - Juf Bianca - de vershoudfolie om de tafel spannen

Na de eerste laag zijn de jongens het eens: er moet nog een laag omheen, want de folie gaat snel stuk. Ik vind in school een houten hekje. Ik besluit het hekje mee te nemen naar onze waterdierenwinkel. Een meisje zegt enthousiast: ‘Ja juf, dan hebben we een ingang. En hier is dan de uitgang.’ Ondertussen zijn een paar kinderen stroken aan het knippen van blauw en wit crêpepapier. Ik weet nog niet waar we ze moeten hangen, maar het knippen op zich is voor kinderen een goede ervaring. Samen spreekt het groepje knippers af hoe dik de strook ongeveer moet zijn. Als ze een heleboel stroken hebben geknipt, stellen de kinderen mij voor om de stroken aan de voorkant van het aquarium op te hangen. Ze komen er zelf niet bij en vragen mij dat te doen. Ik stel voor er een patroontje van te maken. Dus hangen we de stroken op, terwijl we hardop benoemen wat we doen. ‘Blauw, wit, blauw, wit…’ Wanneer mij twee keer achter elkaar een witte strook wordt aangereikt, hang ik die gewoon op. Als de kinderen het ontdekken wijzen ze mij op de fout en moet ik ervoor zorgen dat er een blauwe strook er tussen komt.

De volgende dag hebben veel kinderen speelgoeddieren en knuffels meegenomen. In de kring bekijken we de dieren. Ieder kind mag erover vertellen. Wat voor een dier is het? Waar leeft het dier in het echt? Heeft het dier een naam gekregen? Hoe komt het kind aan het speeltje of het knuffeltje? Waar ligt het dier in huis? We leggen de dieren van groot naar klein en andersom. We ordenen ze op soort en we vergelijken de groottes.

De walvis van de één is klein, de dolfijnenknuffel van de ander is groot. Een kind merkt op dat dat in het echt niet zo is. Hij vertelt dat de walvis één van de grootste zeedieren is ter wereld. Dus spreek ik af dat ik in die week op het internet zal zoeken hoe groot de walvis kan worden. Ik leg de kinderen het volgende probleem voor: Er zijn veel soorten waterdieren en maar twee bakken. Een haai mag niet bij de eendjes. Wat kunnen we doen om ieder soort dier een eigen plek te geven in onze waterdierenwinkel? De kinderen willen heel veel bakken water in de waterdierenwinkel plaatsen. Ik vraag wie zo’n bak wil knutselen en de echte knutselaars staan op.

Themahoek inrichten door Wendy - Juf Bianca - het aquarium

In het volgende artikel lees je hoe de themahoek zich verder ontwikkelt, en hoe de verbinding met de andere hoeken in de klas tot stand komt!