Wendy oude Lansink van Kijk op spel is spelagoog en weet dus als geen ander hoe belangrijk de spelontwikkeling is voor kinderen. Ze vertelt jullie vandaag iets over speelfiguren. Hoe kun je die inzetten om het spel te stimuleren en hoe begeleid je kinderen bij het spel? Ook heeft ze enkele tips voor jullie betreffende speelfiguren en een spelwereld. Geïnteresseerd? Lees gauw verder!

Speelfiguren - hoe je spel kunt begeleiden en stimuleren - Kijk op spel - Juf Bianca

Speelfiguren zijn mooie materialen die eindeloos gebruikt kunnen worden. In hun eigen spel kunnen de kinderen de speelfiguren ontdekken (bijv. aan- en uitkleden), het speelfiguur functioneel gebruiken, gebruiken in het symbolische spel of als speelvriendje. Een extra belevenis is het om de kinderen hun eigen speelfiguur te laten maken.

Speelfiguren zijn een goede aanvulling op bestaand spelmateriaal. Het combineren van materialen biedt kinderen nieuwe spelmogelijkheden. Maak kleine bakken met verschillende speelfiguren, afgestemd qua aantal en grootte (ongeveer 5 tot 10 figuren). Speelfiguren zijn met allerlei materialen te combineren, bijvoorbeeld:

  • water
  • zand
  • schuim
  • blokken
  • voertuigen
  • kosteloos materiaal
  • Knexx

Maar wanneer geef je kinderen een speelfiguur? En hoe kun je dit spel begeleiden? Of doe je dit juist niet?

Er zijn verschillende manieren om de kinderen te begeleiden tijdens hun spel. Allereerst vereist dit voorkennis bij jouw als professional, vervolgens kun je kinderen begeleiden in de omgeving, bij spelhandelingen en met materialen.

Kennis van spelniveaus

Om goed te kunnen aansluiten bij het spel van het kind, is het belangrijk dat je kennis hebt van de spelontwikkeling en daarbij behorende spelniveaus. Natuurlijk is het spel van elk kind uniek en het verloop van de spelontwikkeling niet exact te beschrijven. Wel zijn er enkele stadia die kinderen normaal gesproken in hun spelontwikkeling doorlopen.

Afbeelding Spelniveau individueel spel - Kijk op spel - Juf Bianca

Afbeelding Spelniveau samenspel - Kijk op spel - Juf Bianca

Spelomgeving

Een spelomgeving die aansluit bij de belevingswereld van de kinderen, is een voorwaarde om tot een ontspannen spel te komen. Het ene kind kan een spel spelen midden in een drukke groep en het andere ligt liever op de grond in een rustig hoekje. De spelomgeving heeft veel invloed op hoe het spel verloopt. Het creëren van een mooie themahoek kán heel inspiratievol zijn voor kinderen, maar ook het spel sturen zonder dat dit van meerwaarde is. Als leerkracht hoef je dus niet altijd te zorgen voor een rijk ingerichte hoek, je hoeft het spel niet te sturen als dat niet nodig is.

Mee spelen

Om te weten op welke manier je het spel kunt ondersteunen, dien je goed te observeren. Neem de tijd om het spel van het kind te volgen. Kijk bijvoorbeeld naar de spelhandelingen, de spelhouding en het gebruik van materiaal. Door het spel van het kind te volgen, raak je betrokken.

Vraag de kinderen of je mee mag spelen. Sommige kinderen zijn hierin heel sturend. Ja hoor, jij mag het huis bouwen. Andere kinderen zijn hierin meer afwachtend. Ze bevestigen dat je mee mag spelen, maar spelen vervolgens verder hun eigen spel. Door jouw spelhandelingen aan te laten sluiten bij het spel van de kinderen (bijvoorbeeld door het kopiëren van spelhandelingen of door een extra spelelement te creëren), ben jij een interessante speelgenoot. Op deze manier kun je aansluiting zoeken in het spel, zonder vragen te stellen. Stel je te veel vragen, dan kan het zijn dat je de kinderen uit de spelbeleving haalt, waardoor het spel kan stagneren.

Het aanbieden van spelmateriaal

Speelfiguren worden vaak ingezet naar aanleiding van een spelopdracht. Een opdracht als “jullie bouwen een huis voor dit poppetje”, waarna het speelfiguur een plek in het spel krijgt. Of “jullie mogen van deze materialen hekken bouwen voor de verschillende dieren in deze bak”.

Maar sluit dit spel ook aan bij de kinderen? Er zijn andere manieren om speelfiguren in te zetten, waarbij toch ruimte is voor vrij spel. Wat gebeurt er als je kinderen één spelfiguur laat kiezen? Of als speelfiguren in een bakje worden aangeboden? Elk kind zal hierin een onbewuste keuze maken, afhankelijk van het spelniveau en de spelbeleving.

Wanneer je de kinderen een spelfiguur laat kiezen en vervolgens de opdracht geeft zelfstandig te gaan spelen, ervaar je dat kinderen het spel op hun eigen manier vormgeven. Er zijn kinderen die het speelfiguur links laten liggen en een spel gaan spelen met ander spelmateriaal. Voor andere kinderen zal het speelfiguur de inspiratie zijn, waarna het spel op gang komt. Wellicht zullen er ook kinderen zijn die hun speelfiguur een rol toekennen en overleggen wat ze samen zullen gaan doen.

Speltip voor het stimuleren van een spelverhaal

  1. Bedenk samen een speelwereld. “Stel dat jij mag kiezen hoe de wereld eruit ziet, hoe zou dat zijn?”
  2. Schrijf alle ideeën van de kinderen zichtbaar op (groot hangend blad, eventueel in tekeningen).
  3. Check of de opgeschreven ideeën voldoen aan de voorstellingen van de kinderen. Een gele grote boom kan in de speelwereld kleiner zijn dan de roze-blauwe draak.
  4. Wanneer alle ideeën zijn opgeschreven, maak je samen met de kinderen een plan. Pak hiervoor een nieuw groot blad. Schrijf op wat jullie stap voor stap gaan doen.
  5. Verzamel samen materialen om deze speelwereld te bouwen. Gebruik een stevige ondergrond (als dienblad) om de speelwereld op vorm te geven. Deze ondergrond kan tevens dienen als spelgrens, het speelveld (afhankelijk van spelsituatie).
  6. Kies bij voorkeur een plek waar de speelwereld een aantal dagen (of weken) kan blijven staan.
  7. Maak samen speelfiguren. Welke materialen heb je voorhanden? Wat kun je daarmee? Welke materialen kun je uit de klas gebruiken? En kun je materialen van buiten toevoegen.

Tip: Stevige speelfiguren kun je ook maken van gelamineerde tekeningen op papier.

Speelfiguur gelamineerd - Kijk op spel - Juf Bianca

Geef de kinderen stukjes tekenpapier en laat hen een figuur tekenen. Zorg ervoor dat het formaat gebaseerd is op de maximale afmeting van het speelfiguur. Een papierformaat van 4 x 7 cm zorgt voor een handzaam speelfiguur-formaat. Lamineer het tekenwerk en knip het uit. Vervolgens kun je een bolletje klei gebruiken om het speelfiguur te laten staan.

Geef ruimte voor elk unieke spel!

Hoe je de speelfiguren aanbiedt en op welke manier de kinderen dit in hun spel gebruiken, geeft jou als leerkracht veel informatie. Neem de tijd om je te verdiepen in het spel van het kind. Begeleiden kan van grote meerwaarde zijn, maar laat het spel van het kind altijd het spel van het kind blijven!

Meer informatie

Als spelagoog deel ik graag mijn kennis over het spel met anderen. Ik geef workshops en informatieavonden op maat. Wanneer de spelontwikkeling van kinderen op de juiste manier gestimuleerd wordt, heeft dit positieve gevolgen voor de gehele ontwikkeling. Voor meer informatie kun je altijd kijken op de site van mijn praktijk; Kijk op Spel. Mocht je vragen hebben, laat het weten!

Met speelse groet,
Wendy oude Lansink

website | facebook | e-mail info@kijkopspel.nl