Als jij je thema voorbereidt, denk jij dan na over welke vragen je aan de kinderen gaat stellen? Stel je veel open of gesloten vragen? Stel je ook wel eens vragen waarvan je bijna zeker weet dat de kinderen het antwoord niet weten? Differentieer jij in het stellen van je vragen, tussen jongste en oudste kleuters? Stel je ook vragen speciaal voor de slimme kinderen? Wat stel ik veel vragen, hè? Allemaal in het teken van het onderwerp van vandaag: vragen die de kinderen aan het denken zetten.

Vragen die kinderen aan het denken zetten - Juf Bianca

Welke vragen kun je stellen?

Als je een vraag stelt, wil je graag een antwoord. Je wilt dat de kinderen iets produceren. Dat kan een eenvoudige vraag met antwoord zijn (wat voor kleur heeft jouw trui? Geel). Dat kan ook een moeilijke vraag zijn: Ik had 10 appels, ik heb er 5 weggegeven, hoeveel heb ik er nog over? Het kan een gesloten vraag zijn, waarop een kort antwoord mogelijk is. In het ergste geval… ja of nee. Klaar. Het kan ook een open vraag zijn: welk boek vind jij het leukste en waarom?

Weet jij van jezelf welke vragen jij stelt?

Ik merk dat het stellen van gesloten vragen een enorme valkuil kan zijn voor leerkrachten. Als een soort wandelende toets controleer je zo of de kinderen de stof begrepen hebben. Ja, goed geantwoord. Door naar de volgende vraag. De kinderen produceren een antwoord. Het vraagt weinig nadenken van de kinderen, ze hoeven zich alleen het goede antwoord maar te herinneren. Nog erger is het, als je in de vraag het antwoord eigenlijk al verstopt hebt, en dat het kind alleen maar ja of nee hoeft te zeggen. Of dat je een meerkeuze vraag geeft met twee opties. Vijftig procent kans, toch?

Creatief denken met denksleutels

Vandaag wil ik het hebben over vragen die de kinderen echt aan het denken zetten. Die creatief denken vereisen, die de kinderen wakker schudden. Op internet kwam ik de denksleutels tegen: 20 verschillende soorten vragen die gepresenteerd worden op een sleutel. Printen, knippen, plakken en lamineren, en je hebt een setje van 20 sleutels die je zo voor het grijpen hebt. In de overzichtstabel zie je een kort overzicht van de soorten vragen en voorbeelden voor jonge en oudere kinderen bij elke vraag.

Tip! Cora van Slimmekleuters.nl geeft vaak voorbeelden van denksleutels.

Eigenlijk zou je bij elk thema deze denksleutels bij de hand moeten hebben. Tijdens de voorbereiding maak je een lijstje van vragen die je kunt stellen. De vragen stel je vervolgens tijdens je lessen, tijdens het fruiteten, in de laatste vijf minuten van de middag, voordat de kinderen naar huis gaan. Je zult merken dat de kinderen deze sleutelvragen erg leuk vinden. Soms zijn ze ook gewoon heel gek. Op hoeveel verschillende manieren kun je je jas aandoen? Laat maar zien! Ze prikkelen, ze nodigen uit tot discussie. Jonge kinderen zijn nog heel creatief in hun denken. Vraag een volwassene wat hij allemaal kan doen met een paperclip. Een gemiddelde volwassene komt hooguit op vijf dingen. Kleuters bedenken met gemak veel meer dingen.

Er is nog een belangrijke reden om dit soort prikkelende, creatieve vragen te stellen: actief signaleren. Slimme kinderen kunnen tijdens het bespreken van dit soort vragen laten zien wat ze weten en hoe creatief ze denken. Out of the box denken is ineens niet gek, het is heel erg normaal en zelfs gewenst. Kinderen die dachten dat ze een uitzondering waren, dat zij alleen van die wonderlijke gedachten hadden, mogen nu aan de hele klas vertellen wat ze denken. En jij als leerkracht kunt hen zien ontwaken! Dat ene kind, waarvan je het niet verwacht had, laat ineens heel creatieve gedachten horen. Spreekt misschien wel meer dan het ooit gedaan heeft. Bedenkt dingen die je zelf nooit zou kunnen bedenken. Maak een (mentale) notitie bij deze kinderen, en ga hen de komende tijd eens met een andere bril op bekijken!

Voorbeelden van creatieve vragen

Om je op weg te helpen, noem ik een aantal vragen in het thema lente, die je zou kunnen stellen. Ik ben heel nieuwsgierig wie deze vragen gaat stellen, en wat de antwoorden van de klas zijn! Laat je het me weten?

  • Het antwoord is ‘één lammetje’. Welke vraag kun je stellen?
  • Noem twee dingen die je nooit tegenkomt in de lente
  • Wat zou er gebeuren als het nooit meer lente zou zijn?
  • Hmm, lekker, bloemen kun je eten!
  • Wat is er hetzelfde aan een narcis en een paasei?
  • Stelling: alle vogels leggen een ei.
  • Waarom huilt de Paashaas?
  • Hoe kan je een ei laten vallen, zonder dat het ei breekt?
  • Noem twee dingen die je kunt doen met een ei, behalve het opeten.
  • Hoe kun je een narcis laten groeien zonder aarde?

Oh, nog één ding: op al deze vragen is dus geen gesloten antwoord gewenst. Niets is goed of fout, alles mag. Het is belangrijk dit met de kinderen te bespreken. Geen één antwoord wordt afgekeurd. Discussiëren mag, afkeuren niet, creatief denken moet!

Lees ook: review van Praatplaatjes – filosoferen met kleuters