Ik ben altijd al geïnteresseerd geweest in het heelal. Niet in die zin dat ik astrofysicus had willen worden ofzo, en ik hoef ook geen astronaut te worden. Maar als ik ooit eens de kans krijg op zo’n toeristische trip naar de maan mee te gaan, dan zou ik dat zeker doen! Het lijkt misschien vreemd kleuters meer te vertellen over onze planeet, de zon en de maan. Dat ligt wel heel ver buiten hun belevingswereld, toch? Maar uitgeverij Clavis bracht toch een boek uit over dit onderwerp, in de prachtige serie Willewete, geschikt voor kinderen vanaf 4 jaar.

review - De zon aarde en maan - Juf Bianca

De serie Willewete bestaat uit informatieve prentenboeken, die vragen van kinderen beantwoorden. De teksten zijn zo geschreven dat jonge kinderen ze kunnen begrijpen. Bovendien bestaat het boek voor het grote deel uit plaatjes, wat het ideaal maakt om voor te lezen aan je klas!

De zon, aarde en maan

Dit boek heeft als titel De zon, aarde en maan, en dat zijn ook precies de hoofdstukken waarin het boek is verdeeld. Er wordt verteld over de zon en waar die goed voor is. Onze planeet wordt besproken, van buiten en van binnen. Tot slot gaat het over de maan, ruimtereizen, maar ook over bijvoorbeeld de maansverduistering.

Wat deze boeken zo leuk maakt, is dat ze ook versjes, knutselideeën en een quiz bevatten. Stel na het voorlezen de quizvragen: wie heeft er goed geluisterd? Natuurlijk hoef je het boek niet in één keer voor te lezen, kies gerust een hoofdstuk uit om eerst te behandelen. Ik geef je enkele ideeën om de inhoud van het boek te kunnen bespreken in de klas.

review - de zon - aarde en maan - Lespakket

De zon, aarde en maan – uitgeverij Clavis – ISBN 978-9044819823 – €15,95

De zon

Wat is de zon eigenlijk? Wat doet de zon voor ons? Waar is de zon als het bij ons nacht is? Het zijn allerlei vragen die je aan kinderen kunt stellen. Stel ze voor het voorlezen, en kijk wat voor antwoorden de kinderen hebben. Wat weten ze eigenlijk al over het onderwerp?

Speel op een zonnige dag spelletjes met je schaduw. Laat bijvoorbeeld één kind een bepaalde houding aannemen, en trek de schaduw om. Doe hetzelfde weer, maar dan later op de dag. Wat is er met de vorm van de schaduw gebeurd?

Planten hebben zon nodig om te kunnen groeien. Klopt dat? Hoe kunnen we dat onderzoeken? Neem twee deksels van potten, twee wattenschijfjes en wat tuinkerszaadjes. Zaai zaadjes in beide deksel met wattenschijfje, en spuit het geheel wat nat. Zet nu één deksel in de zonnige vensterbank, en één deksel onder een schoenendoos (in het donker). Bekijk steeds wat er gebeurt. Ontkiemen de zaadjes? Groeien de plantjes goed? Wat is het verschil? De zaadjes zonder zonlicht zullen wel ontkiemen, maar de plantjes zullen bleek en slap zijn. Dat gebeurt eigenlijk ook met ons als we niet voldoende zonlicht krijgen: daar worden we bleek en slap van!

De zon zweeft in het midden van ons melkwegstelsel, de andere planeten zweven eromheen. Hang in het midden van het lokaal een grote (gele) rijstpapieren lamp aan het plafond. Wanneer je de andere planeten nog wilt bespreken, hang je die op wanneer je het erover hebt. Laat anders de kinderen planeten knutselen, zodat die ook her en der aan het plafond gehangen kunnen worden. Zo maken we ons eigen sterrenstelsel! Sterren en manen mogen ook niet ontbreken!

De aarde

Van veraf lijkt de aarde een blauwe bol. Neem een globe mee de klas in, en laat de kinderen daar eens over vertellen. Weten ze wat het is? Wat kun je zien op een wereldbol? Als je de zon aan het plafond hebt hangen, laat de aarde er dan eens omheen draaien, zodat de kinderen weten wat dat inhoudt. Het blauwe op de wereldbol is water, wat is het andere dan? Weten de kinderen waar Nederland is? Zijn er kinderen in een ander land geboren, of er eens op vakantie geweest? Laat het allemaal aanwijzen op de wereldbol. Plak er eventueel kleine stickertjes bij, zodat de kinderen het zelf ook nog eens kunnen terugkijken. Zet de wereldbol een tijdje in een ontdekhoek neer, en laat de kinderen experimenteren en onderzoeken.

Hang een grote kaart van de wereld op het prikbord, en laat de kinderen plaatjes meenemen van mensen, dieren, dingen uit andere landen. Prik ze op de goede plaats op de kaart. Al deze verschillende mensen en dieren wonen op dezelfde aarde! Het is er op sommige plekken warm, en op andere plekken weer heel koud. Wat is de aarde mooi!

Schijn met een zaklamp op de globe, en doe alsof dat de zon is. Zo kun je kinderen heel goed laten zien dat de aarde draait, en dat het daarom soms donker is in Nederland, en soms licht. Als het hier dag is, is het aan de andere kant van de wereld nacht.

Doordat de aarde niet alleen om zichzelf draait, maar ook nog eens om de zon, kennen we seizoenen. In het boek staan platen van de vier seizoenen. Laat de kinderen eens dingen opnoemen die bij één van de seizoenen noemen. Als dit te moeilijk is, noem dan zelf dingen op, zoals bijvoorbeeld sneeuw, narcissen, zwemmen in de zee, een sjaal, etc.

De maan

De maan is eigenlijk maar een gekke bol. Hij draait rond de aarde, en we kunnen hem ’s nachts zien omdat de zon erop schijn. Soms zien we de maan helemaal, dat heet volle maan. Soms zien we maar een stukje. Hoe dat werkt kun je met een zaklamp, een grote en een kleinere bal laten zien. In het boek staat hoe dit werkt!

Het oppervlak van de maan is niet mooi glad. Soms vallen er meteorieten op, die kraters maken. Vul een lage bak (of bijvoorbeeld een laatje) met een laag zand. Geef de kinderen een doosje met steentjes en knikkers. Deze mogen ze vanaf een bepaalde hoogte in het zand laten vallen. Wat zien ze? Wat is het verschil als de steen van hoger of juist lager valt? (Zorg er wel voor dat het zand vormbaar is, maak het eventueel wat vochtig)

review - de zon - aarde en maan - Lespakket

Middenin het boek zit een prachtige uitklappagina met de zon, de aarde en de maan erop. Er staat een woordenlijst bij met 12 begrippen die je met behulp van deze plaat kunt verduidelijken.

Mijn conclusie

Zoals ik al zei ben ik dol op alles wat met het heelal te maken heeft. Dit onderwerp vind ik dus ook zeker geschikt om te bespreken met jonge kinderen. Het is leuk om hen wat over het onderwerp te laten filosoferen, kinderen weten vaak meer dan je denkt! De vormgeving van het boek vind ik prachtig: mooie platen, passend bij jonge kinderen, de uitvouwbare middenplaat. Dit boek zou zeker een plekje in de ontdekhoek of leeshoek moeten krijgen.

Natuurlijk staan er ook woorden in het boek die op het eerste gezicht niet bij kleuters passen. Atmosfeer bijvoorbeeld. Kinderen hoeven het woord niet te kennen, maar het geïnteresseerde kind zal het woord waarschijnlijk wel oppikken. En dat is mooi, want de kans is groot dat het kind dat woord niet weer vergeet!

Pas op, want als je eenmaal aan dit thema begint, kan ik me zo voorstellen dat het lang duurt voor je uitgesproken en uitgewerkt bent. Mocht je dit thema uit willen voeren, dan kun je niet zonder dit boek!

Ik schreef een project voor Kleuteruniversiteit bij het boek De astronaut van Liesbet Slegers én een plusproject bij het Willewete boek Sterren en planeten. Had ik al gezegd dat dit een favoriet onderwerp van mij is?

Astronaut - project van Juf Bianca bij Kleuteruniversiteit
Sterren en planeten - project van Juf Bianca bij Kleuteruniversiteit

De Willewete serie

Er zijn nog veel meer boeken over diverse onderwerpen in deze serie. Ze lenen zich erg goed voor gebruik in een kleuterklas of een groep 3 of 4. De kinderen kunnen er zelf in kijken en lezen en de onderwerpen sluiten goed aan bij de belevingswereld van kinderen.

Meer boeken uit de Willewete serie vind je hier. Vooral de boeken over dino’s en uitvindingen staan op mijn verlanglijstje!

Zou dit thema in jouw klas passen? Maak jij gebruik van informatieve boeken in je hoeken?